{"_meta":{"lingua":"nl","prova":false,"generato":"2026-11-19","stringhe":173,"di":173,"villaggi":54,"produttori":49},"s":{"Scopri l'Italia":"Ontdek Italië","Piemonte · Toscana · Barolo · Chianti Classico · Montalcino":"Piëmont · Toscane · Barolo · Chianti Classico · Montalcino","Esplora l'Italia del vino":"Verken wijnland Italië","Zone":"Zones","Denominazioni":"Appellations","Produttori":"Producenten","Cerca denominazione, MGA, produttore, comune, vino":"Zoek op appellation, MGA, producent, gemeente of wijn","Cerca":"Zoeken","Filtri":"Filters","Vista inclinata":"Gekantelde weergave","Tutta l'Italia":"Heel Italië","Mappa a tutto schermo":"Kaart op volledig scherm","Esci":"Sluiten","Regioni e zone":"Regio's en zones","Piemonte":"Piëmont","Toscana":"Toscane","Espandi o riduci":"Uitklappen of inklappen","Chiudi":"Sluiten","Colore":"Kleur","Denominazione":"Appellation","Annata":"Jaargang","Prezzo":"Prijs","Sulla mappa":"Op de kaart","Mostra tutte le denominazioni":"Alle appellations tonen","Solo denominazioni con vini":"Alleen appellations met wijnen","Azzera":"Wissen","Mostra vini":"Wijnen tonen","Le denominazioni":"De appellations","DOCG":"DOCG","DOC":"DOC","Regionali e IGT":"Regionaal en IGT","Le nostre cantine":"Onze wijnhuizen","MGA e vigne":"MGA's en wijngaarden","Colori sulla mappa":"Kleuren op de kaart","Vigne delle DOCG":"Wijngaarden van de DOCG's","Vigne delle DOC":"Wijngaarden van de DOC's","DOC regionali e IGT":"Regionale DOC's en IGT's","Tutte le denominazioni":"Alle appellations","Quota":"Hoogte","Nord in alto":"Noorden boven","N":"N","S":"Z","E":"O","O":"W","Dove siamo":"Ligging","Piemonte e Toscana in Italia":"Piëmont en Toscane in Italië","LUCCA":"LUCCA","ROMA":"ROME","Zoom":"Zoomen","Avvicina":"Inzoomen","Allontana":"Uitzoomen","Esplora la mappa":"Verken de kaart","Guida alla mappa":"Gids bij de kaart","Dati: Regione Piemonte (vigne D.O. 2025), ARTEA Regione Toscana (vigneti 2025), ISTAT (confini) · CC BY 4.0 · elenchi: Open Wine Atlas, Candiago et al. 2022 (CC BY 4.0) · rilievo: TINITALY 1.1 INGV (CC BY 4.0); produced using Copernicus WorldDEM-30 and WorldDEM-90 © DLR e.V. 2010-2014 and © Airbus Defence and Space GmbH 2014-2018 provided under COPERNICUS by the European Union and ESA; all rights reserved; the organisations in charge of the Copernicus programme by law or by delegation do not incur any liability for any use of the Copernicus WorldDEM-30 and WorldDEM-90 · MGA di Barolo e Barbaresco: elenco dai disciplinari, posizioni da Regione Piemonte (BDTRE, CTRN 1:10.000) e Consorzio di Tutela Barolo Barbaresco Alba Langhe e Dogliani · © contributori di OpenStreetMap (ODbL) · GeoNames · Natural Earth":"Gegevens: Regione Piemonte (wijngaarden D.O. 2025), ARTEA Regione Toscana (wijngaarden 2025), ISTAT (grenzen) · CC BY 4.0 · lijsten: Open Wine Atlas, Candiago et al. 2022 (CC BY 4.0) · reliëf: TINITALY 1.1 INGV (CC BY 4.0); produced using Copernicus WorldDEM-30 and WorldDEM-90 © DLR e.V. 2010-2014 and © Airbus Defence and Space GmbH 2014-2018 provided under COPERNICUS by the European Union and ESA; all rights reserved; the organisations in charge of the Copernicus programme by law or by delegation do not incur any liability for any use of the Copernicus WorldDEM-30 and WorldDEM-90 · MGA's van Barolo en Barbaresco: lijst uit de productiereglementen, posities van Regione Piemonte (BDTRE, CTRN 1:10.000) en Consorzio di Tutela Barolo Barbaresco Alba Langhe e Dogliani · © OpenStreetMap-bijdragers (ODbL) · GeoNames · Natural Earth","Dati Regione Piemonte · ARTEA · ISTAT · INGV · Copernicus · Open Wine Atlas · © OpenStreetMap":"Gegevens Regione Piemonte · ARTEA · ISTAT · INGV · Copernicus · Open Wine Atlas · © OpenStreetMap","Sezioni":"Secties","Mappa":"Kaart","Guida":"Gids","La mappa non si è caricata: ricarica la pagina.":"De kaart kon niet worden geladen: laad de pagina opnieuw.","MGA":"MGA","UGA":"UGA","Pieve":"Pieve","Vigna":"Wijngaard","Sottozona":"Subzone","Tenuta":"Landgoed","Denominazione regionale":"Regionale appellation","Rosso":"Rood","Bianco":"Wit","Rosato":"Rosé","Dolce":"Zoet","Prima del 1980":"Vóór 1980","Anni '80":"Jaren '80","Anni '90":"Jaren '90","2000–2009":"2000–2009","Dal 2010":"Vanaf 2010","Fino a 50 €":"Tot 50 €","50–100 €":"50–100 €","100–300 €":"100–300 €","Oltre 300 €":"Meer dan 300 €","Regionali, IGT e altri vini":"Regionaal, IGT en andere wijnen","{nome}, 1 vino":"{nome}, 1 wijn","{nome}, {n} vini":"{nome}, {n} wijnen","{nome}, sede della cantina":"{nome}, waar het wijnhuis gevestigd is","Acquista":"Kopen","Filtri attivi":"Actieve filters","azzera":"wissen","1 vino":"1 wijn","{n} vini":"{n} wijnen","Scopri di più":"Lees meer","Denominazione: {d}":"Appellation: {d}","Profilo del pendio di {nome}: da {min} a {max} metri":"Hellingprofiel van {nome}: van {min} tot {max} meter","Valle":"Dal","Si sale":"Omhoog","Collina":"Heuvel","Dal fiume alle colline":"Van de rivier naar de heuvels","i nostri vini":"onze wijnen","Fuori dalle vigne":"Buiten de wijngaarden","Le MGA":"De MGA's","Le UGA":"De UGA's","Le Pievi":"De Pievi","Menzioni geografiche":"Geografische vermeldingen","Tutti i vini italiani":"Alle Italiaanse wijnen","Al momento non abbiamo vini di {nome} con questi filtri.":"Op dit moment hebben we geen wijnen uit {nome} met deze filters.","Al momento non abbiamo vini di {nome}.":"Op dit moment hebben we geen wijnen uit {nome}.","Nella stessa zona":"In hetzelfde gebied","ettari di vigna":"hectare wijngaard","cantine":"wijnhuizen","Vini":"Wijnen","Scopri {nome}: storia, vigne e vini":"Ontdek {nome}: geschiedenis, wijngaarden en wijnen","Comuni":"Gemeenten","Le cantine dei nostri vini":"De wijnhuizen van onze wijnen","Altre cantine dei nostri vini":"Andere wijnhuizen van onze wijnen","MGA e vigne dei nostri vini":"MGA's en wijngaarden van onze wijnen","I nostri vini da {nome}":"Onze wijnen uit {nome}","Cantina":"Producent","La denominazione: {nome}":"De appellation: {nome}","In questo momento non abbiamo vini di questa cantina.":"Op dit moment hebben we geen wijnen van dit wijnhuis.","Il paese: {nome}":"Het dorp: {nome}","Vini da":"Wijnen uit","In cantina":"In onze kelder","Nessun vino di {nome} con questi filtri.":"Geen wijnen van {nome} met deze filters.","Zona":"Zone","Scopri la zona: {nome}":"Ontdek de zone: {nome}","I nostri vini della zona":"Onze wijnen uit deze zone","Nessun vino con questi filtri.":"Geen wijnen met deze filters.","Denominazione di origine controllata e garantita: il gradino più alto, con le regole più strette e la fascetta di Stato sulla bottiglia.":"Gecontroleerde en gegarandeerde oorsprongsbenaming: de hoogste trede, met de strengste regels en het staatszegel op de fles.","Denominazione di origine controllata: un territorio delimitato, con vitigni, rese e affinamento fissati dal disciplinare.":"Gecontroleerde oorsprongsbenaming: een afgebakend gebied, met druivenrassen, opbrengsten en rijping vastgelegd in het productiereglement.","Le denominazioni più ampie: DOC regionali come Langhe, Monferrato e Piemonte, e le IGT come Toscana, con regole più libere.":"De breedste appellations: regionale DOC's zoals Langhe, Monferrato en Piemonte, en IGT's zoals Toscana, met vrijere regels.","denominazioni":"appellations","I nostri vini regionali e IGT":"Onze regionale en IGT-wijnen","I nostri vini {liv}":"Onze {liv}-wijnen","Le cantine":"De wijnhuizen","I nostri vini di {nome}":"Onze wijnen uit {nome}","Al momento non abbiamo vini con questo nome in etichetta.":"Op dit moment hebben we geen wijnen met deze naam op het etiket.","Italia":"Italië","Mostra 1 vino":"1 wijn tonen","Mostra {n} vini":"{n} wijnen tonen","Regione":"Regio","Comune":"Gemeente","Regioni":"Regio's","MGA, UGA e vigne":"MGA's, UGA's en wijngaarden","Nessun risultato":"Geen resultaten","1 zona":"1 zone","{n} zone":"{n} zones","Mostra descrizione":"Beschrijving tonen","Vedi sulla mappa":"Bekijk op de kaart","Scopri la denominazione":"Ontdek de appellation","1 denominazione":"1 appellation","{n} denominazioni":"{n} appellations","L'Italia del vino, per ora dal Piemonte e dalla Toscana: sulla mappa {den} denominazioni in {zone} zone. Scegli una regione, una zona o una denominazione e trovi subito i nostri {vini} vini disponibili.":"Wijnland Italië, voorlopig met Piëmont en Toscane: op de kaart staan {den} appellations in {zone} zones. Kies een regio, een zone of een appellation en u vindt meteen onze {vini} beschikbare wijnen.","Scopri la regione":"Ontdek de regio","Scopri la regione: {nome}":"Ontdek de regio: {nome}","1 menzione":"1 vermelding","{n} MGA, UGA e vigne":"{n} MGA's, UGA's en wijngaarden","Scopri la zona":"Ontdek de zone","Denominazioni dei nostri vini":"Appellations van onze wijnen","Le altre denominazioni":"De andere appellations","Vedi la cantina sulla mappa":"Bekijk het wijnhuis op de kaart","Scopri la cantina":"Ontdek het wijnhuis","Le cantine dei nostri vini in {zona}: apri un nome per leggere dove sta, da quali vigne vengono i vini e quali bottiglie abbiamo.":"De wijnhuizen van onze wijnen in {zona}: kies een naam om te lezen waar het wijnhuis ligt, uit welke wijngaarden de wijnen komen en welke flessen we hebben.","Le cantine di Piemonte e Toscana della nostra enoteca: apri un nome per leggere dove sta, da quali vigne vengono i vini e quali bottiglie abbiamo.":"De Piëmontese en Toscaanse wijnhuizen in ons assortiment: kies een naam om te lezen waar het wijnhuis ligt, uit welke wijngaarden de wijnen komen en welke flessen we hebben.","per numero di vini":"op aantal wijnen","1 produttore":"1 producent","{n} produttori":"{n} producenten","Tutti i produttori, su tutta l'Italia":"Alle producenten, in heel Italië","Il gradino più alto: Barolo, Barbaresco, Brunello di Montalcino, Chianti Classico…":"De hoogste trede: Barolo, Barbaresco, Brunello di Montalcino, Chianti Classico…","Un territorio con regole proprie: Bolgheri, Barbera d'Alba, Colli Tortonesi…":"Een gebied met eigen regels: Bolgheri, Barbera d'Alba, Colli Tortonesi…","Le più ampie: Langhe, Monferrato, Piemonte; Toscana IGT.":"De breedste: Langhe, Monferrato, Piemonte; Toscana IGT.","Per ora sulla mappa sono accese due regioni: il Piemonte, dalle Langhe al Monferrato, e la Toscana, dal Chianti a Montalcino e Bolgheri. Le altre regioni d'Italia arriveranno.":"Voorlopig zijn op de kaart twee regio's uitgelicht: Piëmont, van de Langhe tot Monferrato, en Toscane, van de Chianti tot Montalcino en Bolgheri. De andere regio's van Italië volgen nog.","Vedi la zona e i vini":"Bekijk de zone en de wijnen","dalla più precisa alla più ampia":"van de meest precieze tot de breedste","Le menzioni in etichetta":"De vermeldingen op het etiket","Esci dalla mappa a tutto schermo":"Kaart op volledig scherm sluiten"},"villaggi":{"barolo":{"breve":"De grote rode Nebbiolowijn van de Langhe: elf gemeenten ten zuidwesten van Alba, minstens 38 maanden rijping en 181 aanvullende geografische vermeldingen.","testo":"De Barolo ontstaat in elf gemeenten in de provincie Cuneo, op de heuvels rechts van de Tanaro, ten zuidwesten van Alba. Barolo, Castiglione Falletto en Serralunga d'Alba vallen er volledig onder; La Morra, Monforte d'Alba, Novello, Verduno, Grinzane Cavour, Diano d'Alba, Cherasco en Roddi slechts gedeeltelijk. Het is 100% Nebbiolo, van wijngaarden op heuvels tussen 170 en 540 meter. Het productiereglement spreekt van een bodem uit het Tortonien: grijsblauwe mergel met dunne zandlagen; in Serralunga en op de oostflank van Monforte komen oudere lagen aan de oppervlakte, uit het Serravallien. De wijn rijpt minstens 38 maanden, waarvan 18 op hout, en komt op de markt vanaf 1 januari van het vierde jaar na de oogst; de Riserva rijpt minstens 62 maanden. DOC sinds 1966, DOCG sinds 1980. Op het etiket mag een van de 181 MGA's staan.","stile":["100% Nebbiolo","38 maanden, 18 op hout","Riserva 62 maanden","181 MGA's"]},"barbaresco":{"breve":"100% Nebbiolo op de heuvels ten oosten van Alba, richting de Tanaro: Barbaresco, Neive, Treiso en San Rocco Seno d'Elvio, met 66 MGA's.","testo":"De Barbaresco komt uit drie gemeenten ten oosten van Alba, Barbaresco, Neive en Treiso, en uit een deel van het gehucht San Rocco Seno d'Elvio, dat in 1957 van de gemeente Barbaresco naar die van Alba overging. De heuvels zijn lager dan die van de Barolo en liggen dichter bij de Tanaro, met wijngaarden tot 550 meter op mergel uit het Tortonien. Het is 100% Nebbiolo. De wijn rijpt minstens 26 maanden, waarvan 9 op hout, en komt op de markt vanaf 1 januari van het derde jaar na de oogst; de Riserva rijpt minstens 50 maanden. Het productiereglement onderscheidt de wijnen met meer structuur uit Barbaresco en Neive van de elegantere uit Treiso. DOC sinds 1966, DOCG sinds 1980. Er zijn 65 aanvullende geografische vermeldingen sinds de oogst van 2007 en 66 sinds 2010.","stile":["100% Nebbiolo","26 maanden, 9 op hout","Riserva 50 maanden","66 MGA's"]},"roero":{"breve":"Links van de Tanaro, tegenover de Langhe: rode wijnen van Nebbiolo en witte van Arneis op zeezand, doorsneden door de steile Rocche.","testo":"De Roero ligt op de linkeroever van de Tanaro, ten noordwesten van Alba: 19 gemeenten in de provincie Cuneo, 4 volledig en 15 gedeeltelijk. De bodems zijn jonger en losser dan die van de Langhe: geel zand uit het Plioceen, achtergelaten door een oude zee en ingesneden door de Rocche, steile wanden die ontstonden toen de Tanaro van loop veranderde. De DOCG kent twee wijnen. De Roero, rood, bestaat voor minstens 95% uit Nebbiolo; hij rijpt minstens 20 maanden, waarvan 6 op hout, de Riserva 32. De Roero Arneis, wit, bevat minstens 95% Arneis, het witte druivenras van de streek, dat hier sinds de vijftiende eeuw wordt verbouwd; er bestaan ook een Riserva en een spumante. DOC sinds 1985, DOCG sinds 2004. Sinds 2018 mag op het etiket een van de aanvullende geografische eenheden uit het productiereglement staan: 18 gemeenten en ruim 130 gehuchten en plaatsen.","stile":["Nebbiolo en Arneis","Zand uit het Plioceen","Roero 20 maanden, 6 op hout","De Rocche"]},"diano-d-alba":{"breve":"De Dolcetto van één enkele gemeente tussen Alba en de Langa van de Barolo: een rode wijn om jong te drinken of een Superiore, met de sorì op het etiket.","testo":"Het gebied van de DOCG Dolcetto di Diano d'Alba, of Diano d'Alba, is uitsluitend de gemeente Diano d'Alba, in de provincie Cuneo, op een heuvelrug tussen Alba en de Langa van de Barolo; een deel van de gemeente valt ook binnen het Barologebied. De wijngaarden liggen op heuvels, tot 550 meter. Het is 100% Dolcetto. De basiswijn mag vanaf 1 januari na de oogst op de markt komen: het is een rode wijn om jong te drinken. De Superiore rijpt minstens 10 maanden en komt op de markt vanaf 1 september van het volgende jaar. Het productiereglement noemt ruim zeventig ‘sorì’, zoals de zonnigste hellingen hier heten, afgebakend sinds 1988: hun naam mag op het etiket staan. DOC sinds 1974, DOCG sinds 2010.","stile":["100% Dolcetto","Eén enkele gemeente","Superiore 10 maanden","De sorì"]},"dogliani":{"breve":"De Dolcetto van het koelste deel van de Langhe, rond Dogliani: een DOCG van 21 gemeenten, ook als Superiore met een jaar rijping.","testo":"Dogliani ligt aan de westrand van de Langhe, tussen de Langa van de Barolo en de Alta Langa, op heuvels tussen 250 en 700 meter. De DOCG omvat 21 gemeenten in de provincie Cuneo, 14 volledig en 7 gedeeltelijk; het Consorzio (beschermingsconsortium) beschrijft haar als het koelste gebied van de Langhe. De wijn is 100% Dolcetto. Naast de Dogliani is er de Superiore, uit lagere opbrengsten, die minstens 12 maanden rijpt vanaf 15 oktober van het oogstjaar en op de markt komt vanaf 1 november van het volgende jaar. De appellation ontstond in 1974 als DOC Dolcetto di Dogliani en is DOCG sinds 2005 voor de Superiore en sinds 2011 voor al haar wijnen. Sinds 2018 mag op het etiket een van de 76 aanvullende geografische eenheden staan: de 21 gemeenten en 55 gehuchten of plaatsen.","stile":["100% Dolcetto","Koelste deel van de Langhe","Superiore 12 maanden","21 gemeenten"]},"nizza":{"breve":"100% Barbera uit 18 gemeenten rond Nizza Monferrato: lage opbrengsten, minstens 18 maanden rijping en een Riserva van 30.","testo":"De Nizza is 100% Barbera uit 18 gemeenten in de provincie Asti, rond Nizza Monferrato. De wijngaarden liggen meestal tussen 150 en 350 meter, op kalkrijke mergel en zandsteen van het Plioceenbekken van Asti. De regels behoren tot de strengste van Piëmont: een maximale opbrengst van 7 ton per hectare, minstens 13% alcohol, 18 maanden rijping vanaf 1 januari na de oogst, waarvan 6 op hout; de Riserva vraagt er 30, waarvan 12 op hout. De Nizza ontstond in 2000 als subzone van de Barbera d'Asti en is sinds 2014 een eigen DOCG. Het productiereglement herinnert aan een brief uit 1609, bewaard in het archief van Nizza, over enkele afgezanten die de Barbera moesten proeven voor het hof van de hertogen van Mantua.","stile":["100% Barbera","18 maanden, 6 op hout","Riserva 30 maanden","Lage opbrengsten"]},"ruche":{"breve":"De rode wijn van een druivenras dat vrijwel alleen hier groeit, de Ruchè, uit zeven gemeenten in de streek van Asti rond Castagnole Monferrato, ook als Riserva.","testo":"De DOCG draagt de naam van Castagnole Monferrato en omvat zeven gemeenten in de provincie Asti, op de linkeroever van de Tanaro: Castagnole Monferrato, Grana Monferrato, Montemagno Monferrato, Portacomaro, Refrancore, Scurzolengo en Viarigi. De Ruchè, een blauwe druif die volgens het productiereglement endemisch is in het gebied, moet minstens 90% uitmaken; de rest mag Barbera of Brachetto zijn. De droge wijn van uitsluitend Ruchè ontstond in de jaren zestig, dankzij de pastoor van Castagnole. De wijngaarden liggen tussen 120 en 400 meter en besloegen in 2025 ongeveer 200 hectare. Voor de gewone Ruchè geldt geen minimale rijping; de Riserva rijpt minstens 24 maanden, waarvan 12 op hout. DOC sinds 1987, DOCG sinds 2010.","stile":["Minstens 90% Ruchè","Endemisch druivenras","Riserva 24 maanden","Ongeveer 200 hectare"]},"canelli":{"breve":"De Moscato van de heuvels van Canelli, vroeger een subzone van de Asti en nu een eigen DOCG: 100% Moscato bianco, zoet en licht parelend, ook als Riserva.","testo":"Canelli ligt in het dal van de Belbo, op de grens tussen de provincies Asti en Cuneo. Canelli was eerder de naam van een subzone van de Moscato d'Asti; sinds 2023 is het een eigen DOCG, geregistreerd door de Europese Unie. Het gebied omvat 17 gemeenten, 7 volledig en 10 gedeeltelijk, allemaal binnen het productiegebied van de Asti, met wijngaarden tussen 165 en 500 meter en uitsluitend handmatige oogst. De wijn is 100% Moscato bianco, zoet, geurig en licht parelend, uit lagere opbrengsten dan die van de Moscato d'Asti; de Riserva rijpt minstens 30 maanden, waarvan 20 op fles. De historische kelders die onder de stad zijn uitgegraven, de ‘ondergrondse kathedralen’, maken deel uit van het UNESCO-werelderfgoed van de Piëmontese wijnlandschappen.","stile":["100% Moscato bianco","Zoet en licht parelend","DOCG sinds 2023","Ondergrondse kathedralen"]},"terre-alfieri":{"breve":"Een kleine DOCG tussen de Roero en de streek van Asti: Arneis en Nebbiolo op heuvels tussen 130 en 350 meter, ook als Superiore en, voor de Nebbiolo, als Riserva.","testo":"Terre Alfieri beslaat elf gemeenten op de grens tussen de Roero en de streek van Asti: zeven volledig in de provincie Asti, waaronder San Martino Alfieri, Antignano en San Damiano d'Asti, en vier gedeeltelijk in de provincie Cuneo, Castellinaldo d'Alba, Govone, Magliano Alfieri en Priocca. De wijngaarden liggen tussen 130 en 350 meter. De DOCG kent twee wijnen. De Arneis, wit, bevat minstens 85% Arneis en is er ook als Superiore. De Nebbiolo, rood, bevat minstens 85% Nebbiolo: de Superiore rijpt 12 maanden, waarvan 6 op hout, de Riserva 24 maanden, waarvan 12 op hout. De appellation ontstond in 2009 als DOC en is DOCG sinds 2020: een van de jongste van Piëmont.","stile":["Arneis en Nebbiolo","Wijngaarden tussen 130 en 350 meter","Nebbiolo Riserva 24 maanden","DOCG sinds 2020"]},"gavi":{"breve":"De witte wijn van Cortese van de heuvels van Gavi, richting de Ligurische Apennijnen: elf gemeenten, ook als frizzante, spumante, Riserva en volgens de klassieke methode.","testo":"De Gavi, of Cortese di Gavi, ontstaat in elf gemeenten in de provincie Alessandria, vijf volledig en zes gedeeltelijk, waar de heuvels oplopen naar de Apennijnen, op zo'n dertig kilometer van de Ligurische Zee. Het is 100% Cortese, een wit druivenras dat in Gavi sinds de zeventiende eeuw gedocumenteerd is. Het productiereglement beschrijft drie bodemstroken: rode aarde in het noorden, mergel en zandsteen in het midden, witte kleiige mergel in het zuiden. Het klimaat is koeler en winderiger dan in de nabijgelegen vlakte. Naast de stille wijn zijn er de frizzante, de spumante, de Riserva, met een jaar rijping, en de Riserva spumante volgens de klassieke methode, met 18 maanden op de gist. Op het etiket mag, behalve bij de Riserva's, ‘del comune di’ staan, gevolgd door de gemeente waar de druiven vandaan komen, en ook door een van de zeven vermelde gehuchten. DOC sinds 1974, DOCG sinds 1998.","stile":["100% Cortese","Droge witte wijn","Rode aarde en witte mergel","Ook klassieke methode"]},"ovada":{"breve":"De Dolcetto van het Alto Monferrato rond Ovada, richting de Apennijnen: de DOCG Ovada, met een jaar rijping, en de DOC Dolcetto di Ovada.","testo":"Rond Ovada, in de provincie Alessandria, lopen de heuvels van het Alto Monferrato op naar de Ligurische Apennijnen. Hier heeft de Dolcetto twee appellations op dezelfde grond, 22 gemeenten. De DOCG Ovada, of Dolcetto di Ovada Superiore, is 100% Dolcetto uit lage opbrengsten, 7 ton per hectare; hij rijpt minstens 12 maanden vanaf 1 november van het oogstjaar, 20 met de vermelding ‘vigna’, en er is een Riserva van minstens 24 maanden. De DOC Dolcetto di Ovada is de jongste wijn van het gebied, zonder minimale rijping. De Dolcetto di Ovada is DOC sinds 1972; de Superiore is DOCG sinds 2008 en mag op het etiket alleen de naam Ovada dragen.","stile":["100% Dolcetto","12 maanden, 20 met ‘vigna’","Riserva 24 maanden","Alto Monferrato"]},"brachetto-d-acqui":{"breve":"De aromatische Brachetto van de heuvels rond Acqui Terme: rood of rosé, frizzante, spumante of passito, uit 26 gemeenten tussen Asti en Alessandria.","testo":"De DOCG Brachetto d'Acqui, of Acqui, omvat 26 gemeenten in de provincies Asti en Alessandria rond Acqui Terme; van Nizza Monferrato telt alleen het deel rechts van de Belbo mee. De bodems zijn kleiig richting Nizza, zanderig en siltig rond Acqui. De Brachetto, een aromatische blauwe druif, moet minstens 97% uitmaken. De bekendste wijn is rood, zoet en parelend, maar het productiereglement staat ook droge en rosé versies toe. Er zijn drie types: de Brachetto d'Acqui, parelend tot 2,5 bar; de spumante, van extra brut tot zoet, sinds de jaren vijftig in drukvaten gemaakt; de passito, van ingedroogde druiven, te koop vanaf 1 oktober van het jaar na de oogst. DOC sinds 1969, DOCG sinds 1996.","stile":["Minstens 97% Brachetto","Aromatische rode wijn","Frizzante, spumante, passito","Ook droog"]},"gattinara":{"breve":"Nebbiolo, hier Spanna genoemd, op de porfierheuvels van Gattinara, op de rechteroever van de Sesia: minstens drie jaar rijping, waarvan twee op hout.","testo":"Gattinara is één enkele gemeente in de provincie Vercelli, op de rechteroever van de Sesia, waar de eerste heuvels oplopen naar de Monte Rosa. De wijngaarden liggen tussen 250 en 550 meter op een vulkanische ondergrond van porfier en graniet, resten van een oude supervulkaan: zure bodems, heel anders dan de kalkhoudende mergel van de Langhe. De Nebbiolo, die hier Spanna heet, moet minstens 90% uitmaken; de rest mag Vespolina zijn, tot 4%, en Uva Rara. De wijn rijpt minstens 35 maanden, waarvan 24 op hout; de Riserva 47 maanden, waarvan 36 op hout. DOC sinds 1967, DOCG sinds 1990. In 2023 werd voor ongeveer 96 hectare de appellation geclaimd.","stile":["Minstens 90% Nebbiolo","Vulkanisch porfier","35 maanden, 24 op hout","Riserva 47 maanden"]},"ghemme":{"breve":"De Nebbiolo van de morenenheuvels van Ghemme en Romagnano Sesia, op de linkeroever van de Sesia, met Vespolina en Uva Rara.","testo":"Ghemme ligt tegenover Gattinara, op de linkeroever van de Sesia, in de provincie Novara. Het gebied omvat delen van de gemeenten Ghemme en Romagnano Sesia, tussen 220 en 400 meter, op morenenheuvels die de gletsjers van de Monte Rosa hebben achtergelaten. De Nebbiolo, of Spanna, moet minstens 85% uitmaken; de rest is Vespolina of Uva Rara, die hier ook Bonarda novarese heet. De wijn rijpt minstens 34 maanden, waarvan 18 op hout; de Riserva 46 maanden, waarvan 24 op hout. DOC sinds 1969, DOCG sinds 1997. In 2023 werd voor ongeveer 69 hectare de appellation geclaimd.","stile":["Minstens 85% Nebbiolo","Morenenheuvels","34 maanden, 18 op hout","Riserva 46 maanden"]},"erbaluce-di-caluso":{"breve":"De witte wijn van Erbaluce uit de Canavese, op de morenenheuvels tussen Ivrea en Caluso: stil, mousserend volgens de klassieke methode en passito.","testo":"De Erbaluce di Caluso, of Caluso, ontstaat in 36 gemeenten, 32 in de provincie Turijn, 3 in die van Biella en 1 in die van Vercelli, op de heuvels van het morene-amfitheater van Ivrea, opgebouwd door de gletsjer van de Dora Baltea. De bodems bestaan uit morenezand en -keien en de wijngaarden liggen tussen 200 en 500 meter. Het is 100% Erbaluce, een wit druivenras met een hoge zuurgraad. Er zijn drie types: de stille witte wijn; de spumante, met een tweede gisting op fles en minstens 15 maanden op de gist; de passito, van ingedroogde druiven, met minstens 36 maanden rijping en 48 voor de Riserva. DOC sinds 1967, een van de eerste van Piëmont, en DOCG sinds 2010.","stile":["100% Erbaluce","Morenenheuvels","Stil, spumante, passito","Passito 36 maanden"]},"barbera-d-asti":{"breve":"De Barbera van de heuvels van Asti en Monferrato: ruim 160 gemeenten, ook als Superiore, en twee subzones, Tinella en Colli Astiani.","testo":"De Barbera d'Asti omvat ruim 160 gemeenten in de provincies Asti en Alessandria, op de heuvels van Monferrato in beide provincies, ten noorden en ten zuiden van de Tanaro. De bodems variëren van kalkhoudende mergel uit het Mioceen, de ‘witte aarde’, tot het Astiaanse zand uit het Plioceen; de wijngaarden liggen meestal tussen 150 en 400 meter. De Barbera moet minstens 90% uitmaken. De basiswijn rijpt minstens 4 maanden; de Superiore 14 maanden, waarvan minstens 6 op hout. De subzones Tinella en Colli Astiani, of Astiano, gelden alleen voor de Superiore en vragen 24 maanden rijping, waarvan 6 op hout en 6 op fles. In 2025 was er 5.087 hectare wijngaard geschikt voor de appellation. DOC sinds 1970, DOCG sinds 2008; de Nizza, vroeger een subzone ervan, is sinds 2014 een eigen DOCG.","stile":["Minstens 90% Barbera","Witte aarde en Astiaans zand","Superiore 14 maanden","Subzones Tinella en Colli Astiani"]},"barbera-del-monferrato":{"breve":"De Barbera van Monferrato rond Alessandria en Asti: de DOC, ook als frizzante, en de DOCG Superiore, met minstens 14 maanden rijping.","testo":"Twee appellations delen dezelfde grond: de heuvels van Monferrato in de provincie Alessandria, van het Alto Monferrato tot de streek rond Casale, en de gemeenten van de Barbera d'Asti in de provincie Asti. In Casale Monferrato, Coniolo, Occimiano en Mirabello Monferrato tellen alleen de heuvels rechts van de Po mee. De Barbera moet minstens 85% uitmaken, met tot 15% Freisa, Grignolino of Dolcetto. Voor de DOC Barbera del Monferrato geldt geen minimale rijping en hij bestaat ook als frizzante: vroeger bottelde men een deel van de jonge wijn ‘bij de maan van maart’, en de resterende suiker gistte op fles opnieuw. De DOCG Barbera del Monferrato Superiore rijpt minstens 14 maanden, waarvan 6 in eikenhouten vaten, en heeft minstens 13% alcohol. De DOC dateert van 1970; de Superiore is DOCG sinds 2008.","stile":["Minstens 85% Barbera","DOC ook als frizzante","Superiore 14 maanden, 6 op hout","Monferrato en Casale"]},"asti":{"breve":"De Moscato bianco van de heuvels tussen Asti, Cuneo en Alessandria: de Asti spumante, van droog tot zoet, en de Moscato d'Asti, zoet en licht parelend.","testo":"Eén DOCG, twee wijnen. De Asti, of Asti spumante, gaat van pas dosé tot zoet en wordt meestal in drukvaten gemaakt; er is ook de Asti metodo classico, met minstens 9 maanden op de gist, en sinds 2026 een Asti rosato, met 10–30% Brachetto. De Moscato d'Asti is zoet, licht parelend en laag in alcohol, met een effectief alcoholgehalte tussen 4,5 en 6,5%; er is ook een late oogst. In de andere types bestaat de wijn voor minstens 97% uit Moscato bianco. Het gebied omvat 51 gemeenten in de provincies Asti, Cuneo en Alessandria, met ruim 10.000 hectare ingeschreven wijngaard en de subzones Santa Vittoria d'Alba en Strevi; Canelli, vroeger een subzone, is sinds 2023 een eigen DOCG. In 2024 werden ruim 90 miljoen flessen gecertificeerd. DOC sinds 1967, DOCG sinds 1993.","stile":["Minstens 97% Moscato bianco","Spumante van droog tot zoet","Moscato d'Asti licht parelend","Weinig alcohol"]},"alta-langa":{"breve":"De mousserende wijn volgens de klassieke methode van de hoge heuvels van Zuid-Piëmont: Pinot nero en Chardonnay boven 250 meter, altijd met jaargang.","testo":"De Alta Langa is een mousserende wijn volgens de klassieke methode, wit of rosé, gemaakt in 148 gemeenten in de provincies Cuneo, Asti en Alessandria, van wijngaarden op minstens 250 meter, op de hoge heuvels van de Langhe en Monferrato. De druiven zijn Pinot nero en Chardonnay, samen minstens 90%. De wijn ondergaat een tweede gisting op fles en blijft minstens 30 maanden op de gist, de Riserva minstens 36. Het oogstjaar op het etiket is verplicht: elke fles komt uit één enkele jaargang. De DOC dateert van 2002, de DOCG van 2011. De wijngaarden groeien snel: eind 2025 was er 501 hectare ingeschreven, 122 meer dankzij het aanplantprogramma 2023–2025, en in 2025 werden ruim 2 miljoen flessen van een staatszegel voorzien.","stile":["Klassieke methode","Pinot nero en Chardonnay","30 maanden op de gist","Altijd met jaargang"]},"barbera-d-alba":{"breve":"De Barbera van de Langhe en de Roero rond Alba, met tot 15% Nebbiolo: ook als Superiore en, sinds 2021, met de subzone Castellinaldo.","testo":"De Barbera d'Alba ontstaat in ruim vijftig gemeenten in de provincie Cuneo, in de Langhe en de Roero, met wijngaarden tot 650 meter, op beide oevers van de Tanaro rond Alba. Het gebied omvat ook dat van de Barolo en de Barbaresco. De Barbera moet minstens 85% uitmaken; de rest mag Nebbiolo zijn. De Superiore rijpt minstens 12 maanden, waarvan 4 op hout, en komt op de markt vanaf 1 november van het jaar na de oogst. Sinds 2021 bestaat de subzone Castellinaldo, in de Roero, met 14 maanden rijping, waarvan 6 op hout en 3 op fles. DOC sinds 1970.","stile":["Minstens 85% Barbera","Langhe en Roero","Superiore 12 maanden","Subzone Castellinaldo"]},"nebbiolo-d-alba":{"breve":"100% Nebbiolo van de heuvels rond Alba, in de Roero en een deel van de Langhe: rood, Superiore en mousserend.","testo":"De Nebbiolo d'Alba ontstaat in 32 gemeenten in de provincie Cuneo, 10 volledig en 22 gedeeltelijk, op de heuvels van de Roero en de Langhe rond Alba. De gemeenten Barolo, Castiglione Falletto en Serralunga d'Alba en die van Barbaresco, Neive en Treiso vallen erbuiten. Het is 100% Nebbiolo. De wijn rijpt minstens 12 maanden en komt op de markt vanaf 1 november van het jaar na de oogst; de Superiore rijpt 18 maanden, waarvan 6 op hout. Er bestaan ook een witte en een rosé spumante, eveneens van Nebbiolo, volgens de Martinotti-methode of de klassieke methode. DOC sinds 1970.","stile":["100% Nebbiolo","Roero en Langhe","12 maanden, Superiore 18","Ook mousserend"]},"dolcetto-d-alba":{"breve":"De Dolcetto van de heuvels van de Langhe rond Alba, rechts van de Tanaro, zonder de Roero: ook als Superiore, met een jaar rijping.","testo":"De Dolcetto d'Alba ontstaat in 36 gemeenten, bijna allemaal in de provincie Cuneo, plus Coazzolo, in de provincie Asti. Het gaat uitsluitend om heuvels van de Langhe, rechts van de Tanaro, van de gebieden van de Barolo en de Barbaresco tot Cortemilia, in het dal van de Bormida; de Roero valt erbuiten. Het is 100% Dolcetto. De Superiore rijpt minstens 12 maanden en komt op de markt vanaf 1 november van het jaar na de oogst. De wijn is DOC sinds 1974 en een van de historische appellations van de Langhe, samen met de Barolo, de Barbaresco, de Barbera d'Alba en de Nebbiolo d'Alba.","stile":["100% Dolcetto","Alleen Langhe","Superiore 12 maanden","DOC sinds 1974"]},"colli-tortonesi":{"breve":"De heuvels van Tortona, op de grens met Lombardije, Ligurië en Emilia: het land van de Timorasso, een herontdekte oude witte druif, met Barbera en Croatina.","testo":"De Colli Tortonesi vormen de zuidoostelijke hoek van Piëmont, in de provincie Alessandria, tussen het dal van de Scrivia en de grenzen met Lombardije, Emilia en Ligurië. De DOC, uit 1973, omvat de heuvels van ruim veertig gemeenten en een deel van Arquata Scrivia. De symboolwijn is de Timorasso, een oud wit druivenras dat het productiereglement het vaandel van het gebied noemt: de Colli Tortonesi Timorasso moet er minstens 95% van bevatten en rijpt minstens 10 maanden, de Riserva 21. ‘Derthona’, de Latijnse naam van Tortona, is een merk van het Consorzio (beschermingsconsortium) voor de Timorasso, geen vermelding uit het productiereglement. In 2026 besloeg de Timorasso 515 hectare. Daarnaast zijn er rode wijnen van Barbera, Croatina en Dolcetto, witte van Cortese en twee subzones, Monleale en Terre di Libarna.","stile":["Minstens 95% Timorasso","Herontdekte oude witte druif","Barbera en Croatina","Subzones Monleale en Terre di Libarna"]},"langhe":{"breve":"De DOC van de hele Langhe en de Roero: wijnen van één druivenras of assemblages, rood en wit, van Nebbiolo tot Arneis en Nascetta.","testo":"De DOC Langhe geldt in ruim negentig gemeenten in de provincie Cuneo en beslaat de Langhe en de Roero, inclusief de gebieden van de Barolo en de Barbaresco. Het is de vrijste appellation van de zone: Langhe Rosso, Bianco en Rosato, ook als passito, van druivenrassen die geschikt zijn voor Piëmont, en wijnen van één druivenras, voor minstens 85%, waaronder Nebbiolo, Dolcetto, Barbera, Freisa, Arneis, Favorita, Nascetta, Chardonnay, Sauvignon, Riesling en Pinot nero. Een Baroloproducent mag een Langhe Nebbiolo maken van wijngaarden die voor deze DOC zijn ingeschreven, maar niet met de overtollige druiven van de Barolo. De Nascetta del Comune di Novello is een subzone. In 2024 werd voor 2.878 hectare de appellation geclaimd, bijna de helft Nebbiolo. DOC sinds 1994.","stile":["Regionale DOC van de Langhe","Rassenwijnen","Langhe Nebbiolo","Rood en wit"]},"monferrato":{"breve":"De DOC van alle heuvels van Monferrato, tussen Asti en Alessandria: rode en witte wijnen, de rosé Chiaretto en rassenwijnen, van Nebbiolo tot Cortese.","testo":"De DOC Monferrato geldt in 225 gemeenten in de provincies Asti en Alessandria, op alle heuvels van Monferrato. Ze vormt een vangnet onder de DOC's en DOCG's van de zone: ze neemt assemblages, overtollige druiven en gedeclasseerde wijnen op, bijvoorbeeld een Ovada die Monferrato Dolcetto wordt. De types zijn Monferrato Rosso en Bianco, van druivenrassen die geschikt zijn voor Piëmont; de rosé Chiaretto, of Ciaret; Dolcetto en Freisa; de Nebbiolo, voor minstens 90%, ook als Superiore met 18 maanden rijping; de Casalese Cortese, een witte wijn uit 39 gemeenten rond Casale. Het woord Riserva is niet toegestaan. DOC sinds 1994.","stile":["Regionale DOC van Monferrato","Rosso, Bianco en Chiaretto","Monferrato Nebbiolo","Casalese Cortese"]},"piemonte":{"breve":"De regionale DOC: ze geldt in de wijngebieden van heel Piëmont, dat geen IGT heeft, voor rassenwijnen, assemblages, mousserende wijnen en passiti.","testo":"Piëmont heeft geen IGT: wijnen zonder preciezere appellation komen op de markt als Piemonte DOC. Het gebied hangt af van de wijn: gemeenten in alle acht provincies voor rode, witte en rosé wijnen, mousserende wijnen en internationale druivenrassen; alleen Alessandria, Asti en Cuneo voor Barbera, Dolcetto, Grignolino, Cortese en andere Piëmontese druivenrassen; alleen de gebieden van de Asti en de Brachetto d'Acqui voor Moscato en Brachetto. De DOC omvat Piemonte Rosso, Bianco en Rosato, mousserende en parelende wijnen en veel rassenwijnen, voor minstens 85%: Barbera, Dolcetto, Freisa, Grignolino, Brachetto, Bonarda, Albarossa, Cortese, Chardonnay, Moscato, Pinot nero en andere, met passiti van Moscato en van Brachetto. De vermelding ‘vigneti di montagna’ (bergwijngaarden) geldt voor wijngaarden boven 500 meter, steil of op terrassen. In 2024 werden ruim 34 miljoen flessen gecertificeerd. DOC sinds 1994.","stile":["DOC voor de hele regio","Rassenwijnen","Mousserend en passito","Geen IGT in Piëmont"]},"chianti-classico":{"breve":"Het historische hart van de Chianti, tussen Florence en Siena: Sangiovese op galestro en alberese, de Gallo Nero, de Riserva, en de Gran Selezione met de UGA's.","testo":"De Chianti Classico beslaat 71.800 hectare tussen Florence en Siena: volledig de gemeenten Castellina, Gaiole, Greve en Radda in Chianti, gedeeltelijk Barberino Tavarnelle, Castelnuovo Berardenga, Poggibonsi en San Casciano in Val di Pesa. De wijngaarden, op heuvels tot 700 meter, liggen op galestro, alberese en zandsteen zoals macigno; in 2024 was er 7.870 hectare ingeschreven, ongeveer een tiende van het gebied. De Sangiovese moet minstens 80% uitmaken. De Annata komt op de markt vanaf 1 oktober van het jaar na de oogst; de Riserva rijpt minstens 24 maanden en de Gran Selezione 30, altijd met 3 maanden op fles. Het hart van het gebied werd in 1716 afgebakend door groothertog Cosimo III; het consortium van de Gallo Nero ontstond in 1924 in Radda. DOCG sinds 1984, met een eigen productiereglement sinds 1996. Op dezelfde grond ontstaat de Vin Santo del Chianti Classico DOC.","stile":["Minstens 80% Sangiovese","Galestro en alberese","Riserva 24 maanden","Gran Selezione 30 maanden","11 UGA's"]},"montalcino":{"breve":"100% Sangiovese van de heuvel van Montalcino: de Brunello, te koop vanaf het vijfde jaar, en zijn zusters Rosso, Sant'Antimo en Moscadello.","testo":"Het gebied is de gemeente Montalcino binnen de grenzen van vóór de fusie met San Giovanni d'Asso in 2017: een heuvel tussen de dalen van de Orcia, de Asso en de Ombrone, met wijngaarden van ongeveer 120 tot 650 meter, in het zuiden beschut door de Monte Amiata. De Brunello is 100% Sangiovese: hij rijpt minstens twee jaar op hout en vier maanden op fles en komt op de markt vanaf 1 januari van het vijfde jaar na de oogst, de Riserva vanaf het zesde. DOC sinds 1966, in 1980 een van de eerste DOCG's van Italië; in 2024 was er 2.117 hectare wijngaard ingeschreven. Op dezelfde grond ontstaan drie DOC's: de Rosso di Montalcino, 100% Sangiovese, te koop vanaf 1 september van het jaar na de oogst; de Sant'Antimo, voor rode en witte wijnen en Vin Santo, ook van internationale druivenrassen; de Moscadello, een witte wijn van Moscato, stil, parelend of van late oogst.","stile":["100% Sangiovese","Op de markt in het vijfde jaar","Riserva in het zesde","Rosso di Montalcino"]},"montepulciano":{"breve":"De Sangiovese, hier Prugnolo gentile, op het zand en de klei van Montepulciano: de Vino Nobile met zijn 12 Pievi, de Rosso en de Vin Santo.","testo":"Montepulciano is een heuvelstad in de provincie Siena, tussen de Val di Chiana en de Val d'Orcia. De wijngaarden, tussen 250 en 600 meter, liggen op mariene zand- en kleiafzettingen uit het Plioceen, zanderiger naarmate ze hoger liggen. De Vino Nobile bestaat voor minstens 70% uit Sangiovese, die hier Prugnolo gentile heet; hij rijpt minstens twee jaar, waarvan minstens een jaar op hout, de Riserva drie jaar. Sinds 2025 bestaat de Vino Nobile ‘Pieve’, met de naam van een van de 12 historische zones van de gemeente: minstens 85% Sangiovese, uitsluitend aangevuld met Canaiolo nero, Ciliegiolo, Mammolo en Colorino, wijnstokken van minstens 15 jaar oud en drie jaar rijping. DOC sinds 1966, in 1980 een van de eerste DOCG's. Op dezelfde grond ontstaan de Rosso di Montepulciano, DOC sinds 1988 en te koop vanaf 1 maart na de oogst, en de Vin Santo.","stile":["Minstens 70% Sangiovese","Zand en klei uit het Plioceen","12 Pievi","Riserva 3 jaar"]},"san-gimignano":{"breve":"De witte wijn van de heuvels van San Gimignano, de stad van de torens: de Vernaccia, in 1966 de eerste DOC van Italië, en de DOC San Gimignano.","testo":"De Vernaccia di San Gimignano ontstaat op de heuvels van uitsluitend de gemeente San Gimignano, in de provincie Siena, tussen 70 en 500 meter, op geel zand en mariene klei uit het Plioceen. De wijn wordt al in 1276 genoemd in de ‘Ordinamenti delle gabelle’ van de stadsgemeente, die belasting hieven op de Vernaccia die buiten de stad werd verkocht. In 1966 was dit de eerste gecontroleerde oorsprongsbenaming van Italië, en sinds 1993 is het een DOCG. De Vernaccia moet minstens 85% uitmaken, aangevuld met andere niet-aromatische witte druiven; de Riserva rijpt minstens 11 maanden, plus 3 op fles. In 2024 was er 794 hectare wijngaard ingeschreven. Op dezelfde grond bestaat de DOC San Gimignano, uit 1996, voor rode en rosé wijnen op basis van Sangiovese en voor de Vin Santo.","stile":["Minstens 85% Vernaccia","Geel zand uit het Plioceen","Eerste DOC van Italië","Riserva 11 maanden"]},"carmignano":{"breve":"De rode wijn uit het Medici-edict van 1716, op de hellingen van de Montalbano: Sangiovese met 10–20% Cabernet, de Barco Reale en de Vin Santo.","testo":"Carmignano ligt op de zuidwestelijke hellingen van de Montalbano, in de provincie Prato, in de gemeenten Carmignano en Poggio a Caiano, met wijngaarden onder 400 meter. Het edict van groothertog Cosimo III uit 1716 legde de grenzen ervan vast, samen met die van de Chianti, Pomino en de Valdarno di Sopra. De regel die de wijn onderscheidt: naast minstens 50% Sangiovese is er 10 tot 20% Cabernet Franc of Cabernet Sauvignon nodig. De Carmignano rijpt minstens 8 maanden in vaten van eiken- of kastanjehout en komt op de markt vanaf 1 juni van het tweede jaar; de Riserva, met 12 maanden op hout, vanaf 29 september van het derde jaar. DOC sinds 1975, DOCG sinds 1990. Op dezelfde grond ontstaan de Barco Reale, genoemd naar het jachtgebied van de Medici, als rode wijn en als de rosé Vin Ruspo, en de Vin Santo di Carmignano.","stile":["Sangiovese en Cabernet","Edict van 1716","8 maanden op hout","Barco Reale en Vin Santo"]},"suvereto":{"breve":"Eén enkele gemeente in de Val di Cornia, ten zuiden van Bolgheri: rode wijnen van Cabernet, Merlot, Sangiovese en Syrah, ook van één druivenras.","testo":"Suvereto is een middeleeuws dorp in de Val di Cornia, in de provincie Livorno, ten zuiden van Bolgheri, tussen de vlakte van de Cornia en de Colline Metallifere. De heuvels van de gemeente vormen het gebied van de DOCG, die in 2011 ontstond uit een subzone van de Val di Cornia. Ze is uitsluitend rood: een assemblage van Cabernet Sauvignon, Merlot, Cabernet Franc, Sangiovese en Syrah, of één van deze druivenrassen voor 100%, met de naam op het etiket, zoals het productiereglement van 2025 bepaalt. De wijn komt op de markt vanaf 1 mei van het tweede jaar na de oogst; de Riserva rijpt minstens 24 maanden, waarvan 12 op hout en 6 op fles, en komt een jaar later op de markt. Onder de naam moet ook ‘Toscana’ staan. Het is een kleine appellation: in 2014 werd ze voor ongeveer 51 hectare geclaimd.","stile":["Alleen rood","Bordeauxrassen en Sangiovese","Eén enkele gemeente","Riserva 24 maanden"]},"val-di-cornia":{"breve":"Het dal van de Cornia tussen Campiglia Marittima en Piombino: de DOCG Val di Cornia Rosso, met Sangiovese, en de DOC voor witte wijnen en passiti.","testo":"De Val di Cornia is de kustvlakte met de heuvels rond de rivier de Cornia, tussen Campiglia Marittima, Piombino, San Vincenzo, Sassetta en Suvereto, in de provincie Livorno, en Monteverdi Marittimo, in de provincie Pisa. De DOCG Val di Cornia Rosso, of Rosso della Val di Cornia, ontstaan in 2011, vraagt minstens 40% Sangiovese, met tot 60% Cabernet Sauvignon en Merlot; hij komt op de markt vanaf 1 mei van het tweede jaar, en de Riserva rijpt 18 maanden op hout en 6 op fles. De DOC Val di Cornia, uit 1989, omvat een witte wijn op basis van Vermentino, een rosé, rassenwijnen zoals Ansonica, Vermentino en Ciliegiolo, de Sangiovese, de Merlot en de Cabernet, ook als Superiore, en twee passiti, van Aleatico en van Ansonica. Er wordt weinig wijngaard geclaimd: minder dan 20 hectare in 2014.","stile":["Minstens 40% Sangiovese","Kust van Livorno","Riserva 24 maanden","Aleatico passito"]},"elba":{"breve":"Het eiland Elba: de Aleatico Passito, een zoete rode wijn van ingedroogde druiven en DOCG sinds 2011, en de DOC Elba voor witte wijnen van Ansonica, rode wijnen en passiti.","testo":"Het hele eiland Elba, het op twee na grootste eiland van Italië, met zijn zeven gemeenten in de provincie Livorno, is het gebied van twee appellations. De DOCG Elba Aleatico Passito, of Aleatico Passito dell'Elba, is een zoete rode wijn: de Aleaticodruiven drogen minstens 10 dagen in, tot een suikergehalte van 30%, en de wijn komt op de markt vanaf 1 maart na de oogst met een totaal alcoholgehalte van minstens 19%. De DOC Elba, uit 1967, omvat rode wijnen op basis van Sangiovese, witte met Trebbiano, Ansonica en Vermentino, rassenwijnen zoals de Elba Ansonica, de Moscato passito en de Vin Santo; de rode Riserva rijpt 24 maanden, waarvan 12 op hout. In 1870 telde het eiland bijna 5.000 hectare wijngaard; in 2014 werd voor de Aleatico Passito ongeveer 13 hectare geclaimd.","stile":["Aleatico passito","Ansonica en Vermentino","Eiland","DOCG sinds 2011"]},"morellino-di-scansano":{"breve":"De Sangiovese van de Maremma, hier Morellino genoemd, op de heuvels rond Scansano tussen de Ombrone en de Albegna: ook als Superiore en Riserva.","testo":"De Morellino di Scansano ontstaat in de gemeente Scansano en in delen van zes naburige gemeenten in de provincie Grosseto, tussen de rivieren Ombrone en Albegna. De heuvels lopen op van de vlakte tot 566 meter, met zandsteen in het westen en kalksteen in het oosten; het klimaat is mediterraan en droog, met ongeveer 620 millimeter regen per jaar. De Sangiovese, die hier Morellino heet, moet minstens 85% uitmaken, 90% voor de Riserva. De basiswijn komt op de markt vanaf 1 maart na de oogst; de Superiore, nieuw sinds 2026, vanaf 1 januari van het tweede jaar; de Riserva rijpt twee jaar, waarvan een op hout. DOC sinds 1978, DOCG sinds 2006. In 2024 was er 1.521 hectare wijngaard ingeschreven.","stile":["Minstens 85% Sangiovese","Heuvels van de Maremma","Superiore sinds 2026","Riserva 2 jaar"]},"montecucco":{"breve":"Tussen de Monte Amiata en het dal van de Ombrone: de DOCG Montecucco Sangiovese, met minstens 90% Sangiovese, en de DOC voor rode en witte wijnen en Vin Santo.","testo":"De Montecucco ligt tussen het dal van de Ombrone en de hellingen van de Monte Amiata, in zeven gemeenten in de provincie Grosseto: Arcidosso, Campagnatico, Castel del Piano, Cinigiano, Civitella Paganico, Roccalbegna en Seggiano, zonder de dalbodems. De wijngaarden liggen tussen ongeveer 120 en 500 meter. De DOCG Montecucco Sangiovese, uit 2011, vraagt minstens 90% Sangiovese en 12 maanden op hout, en komt op de markt vanaf 1 april van het tweede jaar; de Riserva rijpt 30 maanden, waarvan 24 op hout. De DOC Montecucco, uit 1998 en herzien in 2024, omvat een rode wijn, ook als Riserva, een rosé, een witte wijn, de Vermentino, de Vin Santo en de Occhio di Pernice. De wijn wordt gebotteld in de provincie Grosseto.","stile":["Minstens 90% Sangiovese","Hellingen van de Amiata","12 maanden op hout","Riserva 30 maanden"]},"pomino":{"breve":"De hoogste heuvels van de Rufina, tot ongeveer 750 meter: witte en rode wijnen met Pinot en Chardonnay, die hier sinds het midden van de negentiende eeuw worden verbouwd.","testo":"Pomino is een klein gebied in de gemeente Rufina, boven het dal van de Sieve, aan de voet van de Apennijnen. Het was al een van de vier zones uit het edict van Cosimo III van 1716. De wijngaarden klimmen van 300 tot ongeveer 750 meter, op zandsteen en kleiarme mergel, met grote temperatuurverschillen tussen dag en nacht; nieuwe aanplant komt niet hoger dan 650 meter voor rode en 800 voor witte druiven. Sinds 1855 worden hier Franse druivenrassen verbouwd, zoals Pinot nero, Pinot bianco en Chardonnay. De Pomino Bianco bevat minstens 70% Pinot bianco, Pinot grigio en Chardonnay; de Rosso minstens 50% Sangiovese, met Pinot nero en Merlot, en rijpt minstens 6 maanden op hout. Er zijn ook rassenwijnen, Riserva's, mousserende wijnen volgens de klassieke methode en Vin Santo. DOC sinds 1983.","stile":["Wijngaarden tot 750 meter","Pinot en Chardonnay","Edict van 1716","Bianco, Rosso en spumante"]},"chianti-rufina":{"breve":"De subzone van de Chianti in het dal van de Sieve, ten noordoosten van Florence, aan de voet van de Apennijnen: strengere regels en verkoop vanaf 1 september.","testo":"De Rufina is een van de historische zones van de Chianti, al in 1932 afgebakend: de heuvels van het dal van de Sieve, ten noordoosten van Florence, in de gemeenten Rufina, Pontassieve, Pelago, Londa en Dicomano. Het zijn heuvels aan de voet van de Apennijnen, op galestro en alberese. De Chianti Rufina volgt het productiereglement van de Chianti met strengere regels: minstens 4.500 stokken per hectare, een maximale opbrengst van 9,5 ton, een hoger minimumalcoholgehalte en verkoop niet vóór 1 september na de oogst; de Riserva rijpt minstens twee jaar. Binnen de Rufina, op de hoogste heuvels, ligt de DOC Pomino. In 2014 werd voor ongeveer 554 hectare de appellation geclaimd.","stile":["Sangiovese","Dal van de Sieve","Op de markt vanaf 1 september","4.500 stokken per hectare"]},"chianti-colli-fiorentini":{"breve":"De heuvels rond Florence, van de Val di Pesa tot de Valdarno: de subzone van de Chianti waarvan de wijn niet vóór 1 juni na de oogst verkocht mag worden.","testo":"De Colli Fiorentini zijn de subzone van de Chianti rond Florence, afgebakend in 1932: van Lastra a Signa en Scandicci tot Fiesole, Pontassieve, Pelago, Reggello en Figline e Incisa Valdarno, tot aan de grenzen van de Chianti Classico en Montespertoli. De Chianti Colli Fiorentini heeft een maximale opbrengst van 9 ton per hectare, een hoger minimumalcoholgehalte dan de Chianti en wordt niet vóór 1 juni na de oogst verkocht; de Riserva rijpt minstens twee jaar vanaf 1 januari. Zoals in elke Chianti is Sangiovese de basis. In 2014 werd voor ongeveer 383 hectare de appellation geclaimd.","stile":["Sangiovese","Heuvels van Florence","Op de markt vanaf 1 juni","Opbrengst 9 t/ha"]},"chianti-colli-senesi":{"breve":"De grootste subzone van de Chianti, op de heuvels van de provincie Siena: rond de stad, richting San Gimignano en in het zuiden, tot aan Montepulciano.","testo":"De Colli Senesi zijn de grootste subzone van de Chianti, al in 1932 afgebakend. Ze omvat drie groepen heuvels in de provincie Siena: rond de stad, van San Gimignano en Poggibonsi tot Castelnuovo Berardenga; rond Montalcino en Murlo; rond Montepulciano, van Sinalunga tot Chiusi. De regels zijn strenger dan die van de Chianti: een maximale opbrengst van 9 ton per hectare, hooguit 10% Cabernet en, voor de Riserva, minstens 13% alcohol. De wijn wordt verkocht vanaf 1 maart na de oogst; de Riserva rijpt minstens twee jaar. In 2014 werd voor ongeveer 1.086 hectare de naam Colli Senesi geclaimd, meer dan in elke andere subzone.","stile":["Sangiovese","Heuvels van Siena","Hooguit 10% Cabernet","Riserva 13% alcohol"]},"chianti-colli-aretini":{"breve":"De heuvels van de provincie Arezzo, aan weerszijden van de Boven-Valdarno en richting de Val di Chiana: de oostelijke subzone van de Chianti.","testo":"De Colli Aretini zijn de subzone van de Chianti in de provincie Arezzo: de heuvels van de Boven-Valdarno, op beide oevers van de Arno, en die rond Arezzo, richting de Val di Chiana. Er horen, geheel of gedeeltelijk, gemeenten bij als Arezzo, Bucine, Cavriglia, Montevarchi, Terranuova Bracciolini, Loro Ciuffenna, Castiglion Fibocchi, Capolona, Subbiano en Civitella in Val di Chiana. De Chianti Colli Aretini heeft een maximale opbrengst van 9,5 ton per hectare, een hoger minimumalcoholgehalte dan de Chianti en wordt verkocht vanaf 1 maart na de oogst; de Riserva rijpt minstens twee jaar. Het is een kleine subzone: in 2014 werd voor ongeveer 44 hectare de appellation geclaimd.","stile":["Sangiovese","Valdarno en Arezzo","Opbrengst 9,5 t/ha","Riserva 2 jaar"]},"chianti-colline-pisane":{"breve":"De heuvels ten zuidoosten van Pisa, tussen het dal van de Era en de heuvels van Livorno: de westelijkste subzone van de Chianti, met heel weinig wijngaarden.","testo":"De Colline Pisane zijn de westelijkste subzone van de Chianti, in de provincie Pisa: de heuvels ten zuidoosten van de stad, in de gemeenten Fauglia, Crespina Lorenzana, Casciana Terme Lari, Terricciola, Capannoli en Chianni, tussen de beken Era en Tora. De Chianti Colline Pisane heeft een maximale opbrengst van 9,5 ton per hectare, een hoger minimumalcoholgehalte dan de Chianti en wordt verkocht vanaf 1 maart na de oogst; de Riserva rijpt minstens twee jaar. Het is de subzone met de minste geclaimde wijngaarden: ongeveer 4 hectare in 2014. In dezelfde provincie ligt ook de DOC Terre di Pisa, voor rode wijnen van Sangiovese en internationale druivenrassen.","stile":["Sangiovese","Heuvels van Pisa","Opbrengst 9,5 t/ha","Riserva 2 jaar"]},"chianti-montalbano":{"breve":"De heuvelrug van de Montalbano tussen Pistoia, Prato en Florence, naast Carmignano: de subzone van de Chianti op de heuvels van Vinci en Quarrata.","testo":"De Montalbano is een lange heuvelrug tussen de vlakte van Pistoia en de Beneden-Valdarno. De subzone, al in 1932 afgebakend, omvat geheel of gedeeltelijk Vinci, Lamporecchio, Larciano, Capraia e Limite, Carmignano, Quarrata, Serravalle Pistoiese en Monsummano Terme. De Chianti Montalbano heeft een maximale opbrengst van 9,5 ton per hectare, een hoger minimumalcoholgehalte dan de Chianti en wordt verkocht vanaf 1 maart na de oogst; de Riserva rijpt minstens twee jaar. Op dezelfde heuvelrug, richting Florence, liggen de Carmignano en de Barco Reale; sinds 2026 beslaat de nieuwe subzone Terre di Vinci een deel van dezelfde gemeenten. In 2014 werd voor ongeveer 76 hectare de appellation geclaimd.","stile":["Sangiovese","Heuvelrug van de Montalbano","Opbrengst 9,5 t/ha","Riserva 2 jaar"]},"chianti-montespertoli":{"breve":"Eén enkele gemeente ten zuidwesten van Florence, tussen de Val di Pesa en de Val d'Elsa: de subzone van de Chianti die in 1997 ontstond.","testo":"Montespertoli is een heuvelachtige gemeente tussen de Val di Pesa en de Val d'Elsa, ten zuidwesten van Florence, op enkele kilometers van de Chianti Classico. Met het decreet van 8 september 1997 werd een deel van het grondgebied een subzone van de Chianti. De Chianti Montespertoli heeft een maximale opbrengst van 9,5 ton per hectare, een hoger minimumalcoholgehalte dan de Chianti en wordt niet vóór 1 juni na de oogst verkocht; de Riserva rijpt minstens twee jaar. Sangiovese is de basis, zoals in elke Chianti. Het is een kleine subzone: in 2014 werd voor ongeveer 46 hectare de appellation geclaimd.","stile":["Sangiovese","Eén enkele gemeente","Op de markt vanaf 1 juni","Subzone sinds 1997"]},"chianti-terre-di-vinci":{"breve":"De jongste subzone van de Chianti, sinds 2026: de heuvels rond Vinci, tussen de Montalbano en het dal van de Arno.","testo":"Terre di Vinci is de achtste subzone van de Chianti, opgenomen in het productiereglement met het decreet van 5 juni 2026. Ze beslaat de heuvels rond Vinci, het dorp van Leonardo, tussen de Montalbano en de Arno: de gemeenten Vinci, Cerreto Guidi en Capraia e Limite en een deel van Fucecchio en Lamporecchio, in de provincies Florence en Pistoia. Een deel van het gebied valt samen met dat van de Montalbano. De regels behoren tot de strengste van de Chianti: een maximale opbrengst van 9 ton per hectare, een hoger minimumalcoholgehalte en verkoop niet vóór 1 september na de oogst; de Riserva rijpt minstens twee jaar.","stile":["Sangiovese","Heuvels van Vinci","Op de markt vanaf 1 september","Subzone sinds 2026"]},"chianti":{"breve":"De grote DOCG van de Sangiovese, in zes provincies rond de Chianti Classico: Chianti, Superiore, Riserva, Rosé en acht subzones.","testo":"De Chianti is de grootste appellation van Toscane: in 2024 was er 17.054 hectare wijngaard ingeschreven, in zes provincies, Arezzo, Florence, Pisa, Pistoia, Prato en Siena, rond de Chianti Classico, die erbuiten valt. De Sangiovese moet minstens 60% uitmaken; de Cabernets niet meer dan 15%, de witte druiven niet meer dan 10%. De basiswijn komt op de markt vanaf 1 maart na de oogst, de Superiore vanaf 1 september; de Riserva rijpt minstens twee jaar. Sinds 2026 bestaat er ook een Chianti Rosé. Toegestaan is de ‘governo all'uso toscano’, de oude tweede gisting met licht ingedroogde druiven. De acht subzones zijn Colli Aretini, Colli Fiorentini, Colli Senesi, Colline Pisane, Montalbano, Montespertoli, Rufina en Terre di Vinci. DOC sinds 1967, DOCG sinds 1984.","stile":["Minstens 60% Sangiovese","Zes provincies","Riserva 2 jaar","Governo all'uso toscano","Acht subzones"]},"bolgheri":{"breve":"De kust van Castagneto Carducci, tussen de zee en de Colline Metallifere: rode wijnen van Cabernet en Merlot, de Bolgheri Superiore en de Sassicaia.","testo":"De DOC Bolgheri is de gemeente Castagneto Carducci, in de provincie Livorno, zonder de strook ten westen van de oude Via Aurelia: een amfitheater van vlakte en heuvels dat openligt naar de zee. De bodems veranderen bij elke stap, van zand tot klei, vaak met fijn grind. In de Bolgheri Rosso mogen Cabernet Sauvignon, Merlot en Cabernet Franc elk tot 100% gaan, Syrah en Sangiovese tot 50%; de wijn komt op de markt vanaf 1 september van het jaar na de oogst. De Superiore rijpt minstens twee jaar, waarvan een op eikenhout. Er zijn ook witte wijnen van Vermentino en Sauvignon en een rosé. De faam van het gebied is verbonden met de Sassicaia, van Cabernetwijngaarden die vanaf 1944 werden aangeplant: de DOC, in 1983 ontstaan voor witte en rosé wijn, nam in 1994 de rode wijnen op; de Bolgheri Sassicaia is sinds 2013 een eigen DOC.","stile":["Cabernet en Merlot","Grind en zand","Superiore 2 jaar","Bolgheri Sassicaia"]},"colline-lucchesi":{"breve":"De heuvels rond Lucca, tussen Lucca, Capannori en Porcari: rode wijnen van Sangiovese met Canaiolo, Merlot en Syrah, witte wijnen en Vin Santo.","testo":"De Colline Lucchesi zijn de DOC van onze eigen streek: de heuvels die de vlakte van Lucca in het noorden en oosten afsluiten, in de gemeenten Lucca, Capannori en Porcari, aan weerszijden van de Serchio, tussen historische villa's en olijfgaarden. De Rosso bevat 45 tot 80% Sangiovese, met Canaiolo, Ciliegiolo, Merlot of Syrah; de Bianco 40 tot 80% Trebbiano toscano, met Vermentino, Sauvignon, Chardonnay en andere. Er zijn ook wijnen van één druivenras, voor minstens 85%, een Riserva voor de Rosso, de Sangiovese en de Merlot, met twee jaar rijping, en de Vin Santo. De Rosso is DOC sinds 1968, een van de eerste van Toscane; de Bianco sinds 1985. Er is weinig wijngaard: ongeveer 82 hectare geclaimd in 2014.","stile":["Sangiovese en Canaiolo","Heuvels van Lucca","Riserva 2 jaar","DOC sinds 1968"]},"montecarlo":{"breve":"Het ommuurde dorp tussen Lucca en de Valdinievole: een witte wijn van Trebbiano met minstens drie druivenrassen van over de Alpen, rode wijnen van Sangiovese en Vin Santo.","testo":"Montecarlo is een versterkt dorp op de heuvels tussen Lucca en de Valdinievole. De DOC, uit 1969, omvat delen van de gemeenten Montecarlo, Altopascio, Capannori en Porcari. De witte wijn heeft een bijzonder recept: 30 tot 60% Trebbiano toscano en, voor de rest, minstens drie druivenrassen uit Sémillon, Pinot grigio, Pinot bianco, Vermentino, Sauvignon en Roussanne, die rond 1870 uit Frankrijk werden meegebracht. De Rosso bestaat voor 50 tot 75% uit Sangiovese, met Canaiolo, Merlot, Syrah en andere druivenrassen. Er zijn ook wijnen van één druivenras, een Riserva met twee jaar rijping en de Vin Santo, ook als Occhio di Pernice. In 2014 werd voor ongeveer 69 hectare de appellation geclaimd.","stile":["Witte wijn van Trebbiano en Franse druiven","Rode wijn van Sangiovese","Riserva 2 jaar","Vin Santo"]},"orcia":{"breve":"De Val d'Orcia tussen Montalcino en Montepulciano, een UNESCO-landschap: rode wijnen van Sangiovese, ook bijna zuiver, witte wijnen en Vin Santo.","testo":"De DOC Orcia, uit 2000, beslaat de Val d'Orcia en de heuvels in de buurt, in de provincie Siena, tussen de gebieden van de Brunello en de Vino Nobile: volledig Castiglione d'Orcia, Pienza, Radicofani, San Quirico d'Orcia, Buonconvento, Trequanda en de voormalige gemeente San Giovanni d'Asso, gedeeltelijk zes andere gemeenten. De Val d'Orcia is sinds 2004 UNESCO-werelderfgoed. De wijngaarden reiken tot 700 meter. De Orcia Rosso bevat minstens 60% Sangiovese; de Orcia Sangiovese minstens 90%, uitsluitend aangevuld met druivenrassen als Canaiolo, Colorino en Ciliegiolo, en heeft een Riserva van 30 maanden, waarvan 24 op hout. Er zijn ook een rosé, een witte wijn op basis van Trebbiano en de Vin Santo. De wijn wordt gebotteld in de provincie Siena.","stile":["Sangiovese","Val d'Orcia, UNESCO","Orcia Sangiovese minstens 90%","Vin Santo"]},"cortona":{"breve":"De heuvels van Cortona, boven de Val di Chiana: de Toscaanse DOC van de Syrah, met Merlot, Sangiovese, witte wijnen en Vin Santo.","testo":"De DOC Cortona, uit 1999, omvat het heuvelachtige deel van de gemeente Cortona, in de provincie Arezzo, tussen 260 en 700 meter, boven de vlakte van de Val di Chiana. Het is het Toscaanse gebied van de Syrah: de Cortona Rosso bevat 50 tot 60% Syrah en 10 tot 20% Merlot, en al in 2009 was meer dan de helft van de flessen van de DOC 100% Syrah. Daarnaast zijn er rode en witte wijnen van één druivenras, voor minstens 85%, zoals Syrah, Merlot, Sangiovese, Cabernet Sauvignon, Chardonnay, Grechetto en Sauvignon; de Riserva van de rode wijnen rijpt minstens 24 maanden, waarvan 12 op hout en 4 op fles. De Vin Santo rijpt drie jaar, de Riserva vijf; de Occhio di Pernice acht jaar, in caratelli, vaatjes tot 75 liter. In 2014 werd voor ongeveer 176 hectare de appellation geclaimd.","stile":["Syrah","Heuvels boven de Val di Chiana","Riserva 24 maanden","Vin Santo en Occhio di Pernice"]},"capalbio":{"breve":"Het uiterste zuiden van de Toscaanse kust, op de grens met Lazio: rode wijnen van Sangiovese, witte van Trebbiano en Vermentino, Riserva en Vin Santo.","testo":"De DOC Capalbio ligt in de zuidelijke hoek van de Maremma, op de grens met Lazio: delen van de gemeenten Capalbio, Manciano, Magliano in Toscana en Orbetello, in de provincie Grosseto. De Rosso bevat minstens 50% Sangiovese, de Bianco minstens 50% Trebbiano toscano; er zijn ook een rosé en wijnen van één druivenras, voor minstens 85%: Vermentino, Sangiovese en Cabernet Sauvignon. De rode Riserva rijpt minstens 24 maanden, waarvan 6 op hout, en er is ook Vin Santo. DOC sinds 1999. Het is een kleine appellation: in 2014 werd ze voor ongeveer 8 hectare geclaimd.","stile":["Sangiovese en Vermentino","Zuidelijke Maremma","Riserva 24 maanden","Vin Santo"]},"maremma-toscana":{"breve":"De DOC van de hele provincie Grosseto, van de zee tot de Monte Amiata: Vermentino, Ciliegiolo, Sangiovese, Bordeauxrassen en nog veel meer.","testo":"De DOC Maremma Toscana geldt in de 28 gemeenten van de provincie Grosseto, van de kust van Follonica en de Argentario tot de heuvels van de Monte Amiata. Ze ontstond in 1995 als IGT en is DOC sinds 2011. Ze beslaat ook de gebieden van de preciezere appellations, zoals de Morellino di Scansano en de Montecucco. Er zijn veel types: Bianco, Rosso, Rosato, Vin Santo, passiti, late oogsten, mousserende wijnen en rassenwijnen, voor minstens 85%, waaronder Vermentino, Ciliegiolo, Alicante, Sangiovese, Cabernet, Syrah en Pugnitello, ook twee samen op het etiket. De Vermentino Superiore vraagt minstens 95% Vermentino. De rode Riserva rijpt 24 maanden, waarvan 6 op hout.","stile":["De hele provincie Grosseto","Vermentino","Ciliegiolo en Alicante","Van IGT naar DOC in 2011"]},"toscana":{"breve":"De geografische aanduiding van de hele regio: rode, witte en rosé wijnen met ruimere regels dan de DOC's, en de ‘Supertuscans’ die vanaf de jaren zestig ontstonden.","testo":"Toscana IGT, of Toscano, geldt sinds 1995 in alle tien provincies van de regio. De regels zijn ruimer dan die van de DOC's en DOCG's: men kiest uit 87 druivenrassen, zuiver of samen, het druivenras mag op het etiket staan en de opbrengsten gaan tot 16 ton per hectare voor rode wijnen. De IGT neemt ook de druiven op van DOC- en DOCG-wijngaarden die producenten buiten die regels willen gebruiken. Het productiereglement herinnert eraan dat sommige producenten vanaf de jaren zestig voor nieuwe druivenrassen, klonen en methoden kozen: zo ontstonden de rode wijnen die ‘Supertuscans’ worden genoemd, lange tijd verkocht als tafelwijn, omdat de IGT's pas met de wet van 1992 zijn ingevoerd. Toscane heeft zes IGT's, waaronder Costa Toscana, uit 2010.","stile":["IGT van de hele regio","Toscaanse en internationale druivenrassen","Supertuscans","Ruime regels"]}},"zone":{"langhe-e-roero":{"breve":"De heuvels rond Alba, op beide oevers van de Tanaro: de Nebbiolo van Barolo, Barbaresco en Roero, de Dolcetto, de Barbera en de Arneis.","testo":"De Tanaro verdeelt de zone in tweeën. Rechts van de rivier, ten zuiden en ten oosten van Alba, rijzen de Langhe op: heuvels van mergel en zand die zijn afgezet in een zee uit het Mioceen, tussen ongeveer 12 en 5 miljoen jaar geleden. Links ligt de Roero, met jonger zand, uit het Plioceen, en de steile wanden van de Rocche. De Nebbiolo levert hier de Barolo en de Barbaresco, met hun MGA's, en de Roero; de Dolcetto heeft zijn DOCG's in Dogliani en Diano d'Alba; de Barbera d'Alba en de Nebbiolo d'Alba beslaan veel andere heuvels, en de Roero is het land van de Arneis. Op de koelere hoogten ontstaat de mousserende Alta Langa. De Langa van de Barolo, het kasteel van Grinzane Cavour en de heuvels van de Barbaresco maken deel uit van het UNESCO-werelderfgoed van 2014.","stile":["Nebbiolo","Mergel uit het Mioceen","Zand van de Roero","MGA's","UNESCO-werelderfgoed"]},"asti-e-monferrato":{"breve":"De heuvels van Asti en Alessandria, van de Po tot de Ligurische Apennijnen: Barbera en Moscato, de Ruchè, de Brachetto van Acqui, Gavi, Ovada en de Timorasso.","testo":"Monferrato is het grote heuvelland van de provincies Asti en Alessandria, tussen de Po en de Ligurische Apennijnen. Ten noorden van de Tanaro ligt het Basso Monferrato, met de streken rond Casale en Asti; in het zuiden, langs de Belbo en de Bormida, Nizza, Canelli en Acqui. De bodems bestaan uit kalkhoudende mergel uit het Mioceen, de ‘witte aarde’, en geel zand uit het Plioceen; rond Casale komt de Pietra da Cantoni aan de oppervlakte, waarin de infernot zijn uitgehouwen, kleine kelders onder de huizen. De Barbera overheerst: Barbera d'Asti, Nizza, Barbera del Monferrato. De Moscato bianco levert de Asti, de Moscato d'Asti en de Canelli; daarnaast Ruchè, Grignolino, Freisa en Brachetto. Richting Ligurië liggen Gavi en Ovada; in het oosten de Colli Tortonesi van de Timorasso. Drie onderdelen van het UNESCO-werelderfgoed liggen hier: Nizza, Canelli en de Monferrato degli Infernot.","stile":["Barbera","Moscato bianco","Witte aarde en Astiaans zand","Infernot","UNESCO-werelderfgoed"]},"alto-piemonte":{"breve":"De heuvels van Novara, Vercelli en Biella langs de Sesia, aan de voet van de Monte Rosa: de Nebbiolo, hier Spanna genoemd, op vulkanische bodems en morenebodems.","testo":"Alto Piemonte is een snoer van kleine Nebbiologebieden op de heuvels van de provincies Novara, Vercelli en Biella, aan weerszijden van de Sesia, aan de voet van de Monte Rosa. Hier komen de gesteenten aan de oppervlakte van een supervulkaan uit het Perm, die zo'n 280 miljoen jaar geleden uitbarstte: porfier en graniet, met zeezand en gletsjermorenen. De bodems zijn zuur en stenig, het klimaat is koeler en regenachtiger dan in de Langhe. De Nebbiolo, hier Spanna genoemd, wordt vaak aangevuld met Vespolina en Uva Rara. Er zijn twee DOCG's, Gattinara op de rechteroever van de Sesia en Ghemme op de linker, en verschillende DOC's: Boca, Bramaterra, Fara, Lessona, Sizzano, Coste della Sesia en Colline Novaresi; verder naar het noorden, richting Zwitserland, de Valli Ossolane, waar de Nebbiolo Prunent heet. De wijngaarden liggen meestal tussen 200 en 550 meter.","stile":["Nebbiolo (Spanna)","Vulkanisch porfier","Morenen van de Monte Rosa","Vespolina en Uva Rara"]},"torino-e-canavese":{"breve":"De heuvels rond Turijn en de Canavese van de morenen van Ivrea: de Erbaluce di Caluso, de Nebbiolo van Carema, de Freisa en de alpenwijngaarden.","testo":"Ten noorden van Turijn, waar de Dora Baltea uit Valle d'Aosta komt, heeft haar oude gletsjer het morene-amfitheater van Ivrea achtergelaten: zo'n 500 vierkante kilometer heuvels van zand en keien. Hier ontstaat de Erbaluce di Caluso, een DOCG voor stille witte wijn, spumante en passito. Op de grens met Valle d'Aosta, in Carema, groeit de Nebbiolo aan pergola's die op stenen pilaren rusten, op terrassen met droge stapelmuren. De Canavese heeft een eigen DOC voor rode, rosé en witte wijnen. Rond Turijn liggen de Freisa di Chieri en de Collina Torinese; richting het westen en zuidwesten de Pinerolese, met de Ramìe uit Pomaretto, de Valsusa, met alpiene druivenrassen als Avanà en Becuet, en de Colline Saluzzesi, het land van de Pelaverga en de Quagliano. Carema en Erbaluce zijn DOC sinds 1967, als een van de eerste van Piëmont.","stile":["Erbaluce","Morenen van Ivrea","Nebbiolo van Carema","Freisa","Alpiene druivenrassen"]},"chianti-classico":{"breve":"De heuvels tussen Florence en Siena, de historische Chianti van het edict van 1716: Sangiovese op galestro en alberese, tussen bossen, olijfgaarden en elf UGA's.","testo":"De Chianti Classico is de oudste Chianti, tussen Florence en Siena: het hart ervan werd in 1716 afgebakend door groothertog Cosimo III, en een decreet uit 1932 kende het historische gebied de naam ‘Classico’ toe. Het beslaat ongeveer 71.800 hectare, tussen bossen en olijfgaarden; de ingeschreven wijngaarden, 7.870 hectare in 2024, nemen er ongeveer een tiende van in. Op de heuvels van de Apennijnen wisselen galestro, een leisteenachtige klei die afschilfert, kalkhoudende alberese en zandsteen zoals macigno en pietraforte elkaar af. De wijngaarden reiken tot 700 meter, tussen de dalen van de Pesa, de Greve, de Arbia en de Elsa. Het klimaat is continentaal, met koude winters, hete en droge zomers en 800–900 millimeter regen per jaar. De wijn is de Chianti Classico DOCG, met Annata, Riserva en Gran Selezione en het symbool van de Gallo Nero; sinds 2023 is het gebied verdeeld in 11 UGA's.","stile":["Sangiovese","Galestro en alberese","Gallo Nero","11 UGA's","Edict van 1716"]},"chianti":{"breve":"De grote Chianti rond de Classico, in zes provincies, met de acht subzones, de Vernaccia di San Gimignano, Pomino en de Valdarno.","testo":"Rond de Chianti Classico strekt zich het gebied van de Chianti DOCG uit, op de heuvels van zes provincies: Arezzo, Florence, Pisa, Pistoia, Prato en Siena. Het productiereglement onderscheidt er vier landschappen: de ruggen aan de voet van de Apennijnen, de heuvels uit het Plioceen, de kom van de Boven-Valdarno en de riviervlakten; er valt gemiddeld ongeveer 870 millimeter regen per jaar. Sangiovese is de basis van elke Chianti. De acht subzones, van de Colli Aretini tot de Colline Pisane, van de Rufina tot de Colli Senesi, hebben strengere regels. In dezelfde zone liggen de Vernaccia di San Gimignano, de eerste DOC van Italië, en de DOC's Pomino, Bianco dell'Empolese, Valdarno di Sopra, Terre di Pisa, Terre di Casole en Val d'Arbia. De Vin Santo del Chianti geldt in het hele gebied.","stile":["Sangiovese","Acht subzones","Vernaccia di San Gimignano","Vin Santo del Chianti"]},"montalcino-e-montepulciano":{"breve":"Het zuiden van de provincie Siena: Brunello en Rosso di Montalcino, Vino Nobile di Montepulciano, de Val d'Orcia en de Syrah van Cortona.","testo":"Tussen Siena en de Monte Amiata levert de Sangiovese twee grote rode wijnen, allebei DOCG sinds 1980. Montalcino is een alleenstaande heuvel tussen de Orcia, de Asso en de Ombrone, met wijngaarden van ongeveer 120 tot 650 meter en een mediterraan, droog klimaat, met ongeveer 700 millimeter regen per jaar: hier ontstaan de Brunello, de Rosso di Montalcino, de Sant'Antimo en de Moscadello. In het oosten, voorbij de Val d'Orcia, ligt Montepulciano op een heuvelrug van mariene zand- en kleiafzettingen boven de Val di Chiana, met wijngaarden tussen 250 en 600 meter: de Vino Nobile, met zijn 12 Pievi, de Rosso en de Vin Santo. Daaromheen liggen de DOC's Orcia, in het UNESCO-landschap van de Val d'Orcia, Grance Senesi en Valdichiana toscana; verder naar het oosten Cortona, het Toscaanse land van de Syrah.","stile":["Sangiovese","Brunello en Vino Nobile","Monte Amiata","Val d'Orcia","Pievi"]},"bolgheri-e-costa":{"breve":"De kust ten zuiden van Livorno, van de heuvels van Montescudaio tot Piombino, en het eiland Elba: de rode wijnen van Bolgheri en Suvereto en de Aleatico.","testo":"Langs de kust ten zuiden van Livorno, tussen de zee en de Colline Metallifere, is het klimaat mediterraan, droog en winderig: in Bolgheri valt minder dan 600 millimeter regen per jaar. De heuvels van Bolgheri, tussen 250 en 400 meter hoog, lopen evenwijdig aan de kust tussen de Cecina en de Cornia, en de bodems veranderen bij elke stap, van zand tot klei. Hier hebben Cabernet Sauvignon, Merlot en Cabernet Franc sinds de jaren veertig van de twintigste eeuw een tweede thuis gevonden: nu leveren ze de rode wijnen van Bolgheri, de Bolgheri Sassicaia en Suvereto. Verder naar het noorden liggen de DOC's Montescudaio en Terratico di Bibbona; in het zuiden de Val di Cornia, tussen Campiglia Marittima en Piombino. Daartegenover heeft Elba, het op twee na grootste eiland van Italië, de Aleatico Passito, DOCG sinds 2011, en de witte wijnen van Ansonica en Vermentino.","stile":["Cabernet en Merlot","Grind en zand","Mediterraan klimaat","Eiland Elba"]},"maremma":{"breve":"De provincie Grosseto, van de zee tot de Monte Amiata: de Morellino di Scansano, de Montecucco, de Vermentino en de witte wijnen van het tufsteen van Pitigliano.","testo":"De Maremma is het zuiden van Toscane: de provincie Grosseto, van de kust van Follonica en de Argentario tot de hellingen van de Monte Amiata. Het klimaat is mediterraan, met droge zomers: in Scansano valt ongeveer 620 millimeter regen per jaar. De DOC Maremma Toscana beslaat de hele provincie, van Vermentino tot Ciliegiolo en Alicante. Op de heuvels rond Scansano levert de Sangiovese, hier Morellino genoemd, de DOCG Morellino di Scansano; verder naar het noorden, richting de Amiata, ligt de Montecucco. Rond Massa Marittima ligt de DOC Monteregio; in het zuidoosten Pitigliano en Sovana, met kelders die in het tufsteen zijn uitgehouwen; richting Lazio Capalbio, en aan de kust de Ansonica dell'Argentario en de Parrina.","stile":["Sangiovese (Morellino)","Vermentino","Mediterraan klimaat","Tufsteen van Pitigliano"]},"toscana-nord":{"breve":"Lucca en het noorden van Toscane: de Colline Lucchesi en Montecarlo, de wijnen van de Colli Apuani en de Valdinievole, de Carmignano van de Montalbano.","testo":"Het noorden van Toscane bestaat uit kleine gebieden, tussen de Apuaanse Alpen, de Apennijnen en de vlakte van de Arno. Rond Lucca, waar onze wijnwinkel gevestigd is, leveren de Colline Lucchesi en Montecarlo rode wijnen van Sangiovese en witte van Trebbiano met Franse druivenrassen, tussen historische villa's en olijfgaarden. Richting de zee, op de Apuaanse hellingen boven Massa en Carrara, verbouwt de DOC Candia dei Colli Apuani Vermentino op terrassen; verder naar het noorden, op de grens met Ligurië, ligt het Toscaanse deel van de Colli di Luni. In het oosten, in de provincie Pistoia, loopt de DOC Valdinievole van Pescia tot Montecatini. Op de heuvelrug van de Montalbano, richting Florence, ligt de Carmignano, een van de vier wijnen uit het Medici-edict van 1716, met de Barco Reale en de Vin Santo.","stile":["Sangiovese","Colline Lucchesi","Vermentino van de Colli Apuani","Carmignano"]}},"regioni":{"piemonte":{"breve":"Wijngaarden bijna uitsluitend op heuvels, tussen de Alpen en de Apennijnen: de Nebbiolo van Barolo en Barbaresco, de Barbera, de Moscato en geen enkele IGT.","testo":"Piëmont verbouwt de wijnstok bijna uitsluitend op heuvels. In 2025 besloegen de wijngaarden 44.961 hectare, 96% daarvan in de provincies Cuneo, Asti en Alessandria, ten zuiden van de Po: de Langhe, de Roero en Monferrato, heuvels van mergel en zand die op de bodem van een oude zee zijn ontstaan. Verder naar het noorden, tussen Novara, Vercelli, Biella en Turijn, zijn de gebieden klein en de bodems anders: vulkanisch porfier en gletsjermorenen. De Alpen sluiten de regio aan drie kanten af; uit het zuiden komt de lucht van de Ligurische Zee. De meest aangeplante druivenrassen zijn Barbera en Moscato bianco, daarna Nebbiolo, Dolcetto en Cortese. Piëmont heeft geen IGT: het telt 19 DOCG's en 41 DOC's, en ongeveer 90% van de wijn heeft een appellation. Barolo en Barbaresco zijn DOC sinds 1966 en DOCG sinds 1980. Sinds 2014 zijn de wijnlandschappen van Langhe-Roero en Monferrato UNESCO-werelderfgoed.","stile":["Nebbiolo","Barbera","Moscato bianco","Heuvels van mergel en zand","Alleen DOC en DOCG"]},"toscana":{"breve":"Van de heuvels van de Apennijnen tot de Tyrreense Zee: de Sangiovese van Chianti, Montalcino en Montepulciano, de rode wijnen van Bordeauxrassen aan de kust en de IGT's.","testo":"Toscane verbouwt de wijnstok van de heuvels van de Apennijnen tot aan de Tyrreense Zee. Op 31 juli 2024 telde het wijngaardregister van de regio 61.431 hectare wijngaard, waarvan 94,5% ingeschreven voor een DOCG of een DOC. Sangiovese beslaat er meer dan de helft van, 57%; daarna volgen Merlot, Cabernet Sauvignon, Trebbiano toscano en Vermentino. De Chianti bestaat uit gesteente van de Apennijnen, galestro, alberese en zandsteen; rond Siena, Montepulciano en San Gimignano komen zand en klei van een zee uit het Plioceen aan de oppervlakte; aan de kust, in Bolgheri, jonger grind en zand. Het klimaat is continentaal in het binnenland en mediterraan dicht bij zee. In 1716 legde een edict van groothertog Cosimo III de grenzen vast van vier wijngebieden: Chianti, Pomino, Carmignano en Valdarno di Sopra. Nu heeft de regio 11 DOCG's, 41 DOC's en 6 IGT's; de Vernaccia di San Gimignano was in 1966 de eerste DOC van Italië.","stile":["Sangiovese","Heuvels van de Apennijnen","Kust en Bordeauxrassen","Vin Santo","DOCG, DOC en IGT"]}},"livelli":{"C":{"nome":"DOCG","breve":"Gecontroleerde en gegarandeerde oorsprongsbenaming: de hoogste trede, met de strengste regels en het staatszegel op elke fles.","testo":"De DOCG is voorbehouden aan bijzonder hoogwaardige en gerenommeerde wijnen die al minstens zeven jaar DOC zijn. Elke partij doorstaat een chemisch-fysische analyse en een organoleptische keuring voordat ze de naam mag dragen, en flessen tot zes liter krijgen het staatszegel, de banderol. In Italië zijn er 79 DOCG's. In Piëmont zijn onder andere Barolo, Barbaresco, Roero, Barbera d'Asti, Nizza, Gavi, Asti en Alta Langa DOCG; in Toscane Chianti Classico, Chianti, Brunello di Montalcino, Vino Nobile di Montepulciano, Vernaccia di San Gimignano, Carmignano en Morellino di Scansano. Het gebied kan één enkele gemeente zijn, zoals Gattinara, of zes provincies, zoals de Chianti. De eerste DOCG's, in 1980, waren Brunello, Vino Nobile, Barolo en Barbaresco."},"Z":{"nome":"DOC","breve":"Gecontroleerde oorsprongsbenaming: een afgebakend gebied, met druivenrassen, opbrengsten en rijping vastgelegd in het productiereglement.","testo":"De DOC staat voor een wijn uit een precies gebied, van druiven die allemaal daarvandaan komen, en gemaakt volgens het eigen productiereglement: druivenrassen en percentages, opbrengst per hectare, alcoholgehalte, rijping, soms de vorm van de fles. In Italië zijn er 332 DOC's; de eerste dateren van 1966, te beginnen met de Vernaccia di San Gimignano. Sommige zijn zo klein als een deel van een gemeente, bijvoorbeeld Pomino; andere beslaan een hele provincie, zoals de Maremma Toscana. In Piëmont zijn de Barbera d'Alba, de Nebbiolo d'Alba en de Colli Tortonesi DOC; in Toscane Bolgheri, Orcia, Cortona en de Colline Lucchesi. Vaak heeft een DOCG een zuster-DOC op dezelfde grond: de Rosso di Montalcino naast de Brunello."},"R":{"nome":"IGT en regionale DOC's","breve":"De basis van de piramide: Toscana IGT voor de hele regio; in Piëmont, dat geen IGT heeft, de DOC's Piemonte, Langhe en Monferrato.","testo":"De IGT, de ‘typische geografische aanduiding’, is de breedste trede: ze geldt voor een hele regio of een groot gebied, met minder strenge regels, en het volstaat dat 85% van de druiven daarvandaan komt. In Italië zijn er 111 IGT's. Toscane heeft er zes; de meest gebruikte is Toscana, die de wijngaarden buiten elke DOC opneemt en veel rode wijnen die als ‘Supertuscans’ zijn ontstaan. Piëmont heeft een andere weg gekozen: het heeft geen IGT en zet aan de basis drie brede DOC's, Piemonte, Langhe en Monferrato, die ook de gebieden van de preciezere appellations beslaan. Een Baroloproducent kan bijvoorbeeld een Langhe Nebbiolo maken van wijngaarden die voor die DOC zijn ingeschreven. Op de kaart is deze trede saliegroen."}},"menzioni":{"mga":{"nome":"MGA's, aanvullende geografische vermeldingen","breve":"De namen van de heuvels en gemeenten van de Barolo, de Barbaresco en de Roero, die op het etiket onder de naam van de appellation staan.","testo":"De aanvullende geografische vermeldingen, MGA's, zijn plaatsnamen die in het productiereglement zijn opgesomd en op een kaart afgebakend: heuvels, historische wijngaarden, dorpjes. De Barbaresco gebruikt ze sinds de oogst van 2007, nu met 66 namen; de Barolo sinds de oogst van 2010, met 181 namen, waarvan 11 de gemeenten zelf zijn, in de vorm ‘del comune di’. De Roero heeft sinds 2018 een vergelijkbare lijst, die het eigen productiereglement, net als de wet van 2016, aanvullende geografische eenheden noemt: 18 gemeenten en ruim 130 plaatsen. Op het etiket staat de naam onder de appellation, niet groter, en de druiven moeten allemaal daarvandaan komen. Een MGA is geen classificatie: ze zegt waar de wijn vandaan komt, niet hoeveel hij waard is. Op de kaart verschijnen de MGA's als namen wanneer u inzoomt."},"uga":{"nome":"UGA's van de Chianti Classico en Gran Selezione","breve":"Elf zones van de Chianti Classico, gemeenten en historische gehuchten, waarvan de naam op het etiket van de Gran Selezione mag staan.","testo":"Sinds 2023 verdeelt het productiereglement van de Chianti Classico het gebied in 11 aanvullende geografische eenheden, UGA's: Castellina, Castelnuovo Berardenga, Gaiole, Greve, Lamole, Montefioralle, Panzano, Radda, San Casciano, San Donato in Poggio en Vagliagli. Sommige vallen samen met een gemeente, andere zijn genoemd naar een gehucht, zoals Panzano, Lamole of Vagliagli. Voorlopig mag de naam alleen op de Gran Selezione staan, na die twee woorden. De Gran Selezione is de top van de appellation: uitsluitend druiven van het eigen bedrijf en minstens 30 maanden rijping, waarvan 3 op fles. Vanaf de oogst van 2027 moet de wijn voor minstens 90% uit Sangiovese bestaan, met de rest uitsluitend van traditionele druivenrassen zoals Canaiolo, Colorino en Ciliegiolo. Op de kaart heeft elke UGA haar eigen naam."},"pievi":{"nome":"Pievi van de Vino Nobile","breve":"Twaalf historische zones van Montepulciano: hun naam onderscheidt de Vino Nobile ‘Pieve’, de categorie die met het productiereglement van 2025 is ontstaan.","testo":"Met het decreet van 21 januari 2025 heeft het productiereglement van de Vino Nobile di Montepulciano het gebied verdeeld in 12 aanvullende geografische eenheden, de Pievi: Ascianello, Badia, Caggiole, Cerliana, Cervognano, Gracciano, Le Grazie, San Biagio, Sant'Albino, Sant'Ilario, Valardegna en Valiano. De naam wordt alleen gebruikt voor de nieuwe categorie ‘Pieve’, na dat woord. De regels zijn de strengste van de appellation: minstens 85% Sangiovese, uitsluitend aangevuld met Canaiolo nero, Ciliegiolo, Mammolo en Colorino; druiven uit de eigen wijngaarden van het bedrijf, van wijnstokken van minstens 15 jaar; een opbrengst van 7 ton per hectare; drie jaar rijping, waarvan 12 maanden op hout en 12 op fles. Het geldt vanaf de oogst van 2021, en de eerste wijnen kwamen in 2025 op de markt."},"vigna":{"nome":"De ‘vigna’ op het etiket","breve":"De naam van één enkele wijngaard na de appellation: de druiven moeten allemaal daarvandaan komen, uit een wijngaard die in een lijst van de regio is ingeschreven.","testo":"Het woord ‘vigna’ (wijngaard), gevolgd door een plaatsnaam of een traditionele naam, mag alleen op DOCG- en DOC-wijnen staan, en alleen als de druiven allemaal komen van de oppervlakte met die naam. De wijngaard moet in de oogstaangifte worden vermeld, apart worden gevinifieerd en ingeschreven zijn in een lijst die de regio bijhoudt. Veel productiereglementen vragen meer: lagere opbrengsten en een hoger alcoholgehalte, zoals bij de Barolo, de Brunello di Montalcino of de Nizza. Bij de Barolo, de Barbaresco, in Diano d'Alba en in Dogliani mag een wijngaard alleen binnen een MGA of een aanvullende geografische eenheid worden genoemd. Net als de MGA is de vigna geen classificatie: ze zegt waar de druiven vandaan komen. Op de kaart staat een wijn van ons op de plek van de wijngaard, als het etiket een wijngaard met een bekende ligging noemt."},"sottozone-chianti":{"nome":"De subzones van de Chianti","breve":"Acht delen van het Chiantigebied met een eigen naam en strengere regels, van de Colli Fiorentini en de Rufina tot de Terre di Vinci.","testo":"De Chianti DOCG heeft acht subzones, waarvan de naam na het woord Chianti staat: Colli Aretini, Colli Fiorentini, Colli Senesi, Colline Pisane, Montalbano, Montespertoli, Rufina en, sinds 2026, Terre di Vinci. Zes gaan terug op het decreet van 1932 dat de Chianti en zijn zones afbakende; Montespertoli is subzone sinds 1997. Elke subzone heeft strengere regels dan de Chianti: lagere opbrengsten, tussen 9 en 9,5 ton per hectare, een hoger minimumalcoholgehalte en, voor sommige, een latere marktintroductie: vanaf 1 juni voor Colli Fiorentini en Montespertoli, vanaf 1 september voor Rufina en Terre di Vinci. De Chianti Superiore mag geen subzone vermelden. Op de kaart is elke subzone een aparte appellation."},"sottozone-piemonte":{"nome":"Subzones en vermeldingen van Piëmont","breve":"Delen van een Piëmontese appellation met een eigen naam en strengere regels: Tinella en Colli Astiani, Castellinaldo, Monleale, Strevi en andere.","testo":"Ook in Piëmont hebben sommige appellations subzones, die na de naam van de wijn worden geschreven. De Barbera d'Asti Superiore heeft Tinella en Colli Astiani, of Astiano, met 24 maanden rijping; vroeger had ze ook Nizza, nu een eigen DOCG. De Barbera d'Alba heeft sinds 2021 de subzone Castellinaldo, in de Roero. De Moscato d'Asti heeft Santa Vittoria d'Alba en Strevi; Canelli, de derde, is een DOCG geworden. De Colli Tortonesi hebben Monleale, voor de Barbera, en Terre di Libarna. De Langhe hebben de Nascetta del Comune di Novello. Dogliani en Gavi hebben daarentegen aanvullende geografische eenheden, gemeenten en gehuchten, en Diano d'Alba zijn sorì, vergelijkbaar met de MGA's."}},"produttori":{"Bartolo Mascarello":{"breve":"Het wijnhuis werd na de Eerste Wereldoorlog in Barolo opgericht door Giulio Mascarello en dankt zijn faam aan Bartolo (1927-2005), een van de taaiste verdedigers van de traditionele Barolo; nu leidt zijn dochter Maria Teresa het. Het maakt één enkele Barolo, een assemblage van Cannubi, San Lorenzo en Ruè met Rocche dell'Annunziata, vergist in beton en gerijpt in grote vaten."},"Borgogno":{"breve":"Borgogno, in 1761 in Barolo opgericht, is een van de historische huizen van de Barolo. Sinds 1920 legt het de helft van de productie opzij om die na twintig jaar te verkopen: vandaar het archief van oude jaargangen. De wijngaarden liggen in Barolo (Liste, Cannubi, Fossati, San Pietro) en in La Morra; sinds 2008 is het wijnhuis van de familie Farinetti, die in beton vergist en biologisch werkt."},"Borgogno Rivata":{"breve":"Borgogno Rivata ontstond in 2010 in La Morra uit de samenvoeging van de bedrijven van de zwagers Alberto Borgogno en Massimo Rivata, en heeft geen banden met het historische Borgogno uit Barolo. De wijngaarden liggen in La Morra, waaronder de MGA Boiolo, en in Guarene, in de Roero; de kelder is de oude loods voor de landbouwmachines van de familie."},"Burlotto":{"breve":"Comm. G.B. Burlotto werkt sinds 1850 in Verduno, toen Giovan Battista Burlotto het familiebedrijf op wijn toelegde; hij was leverancier van het koninklijk huis en in 1899 gingen zijn wijnen mee op de poolexpeditie van de hertog van de Abruzzen. Nu leiden Marina Burlotto en haar zoon Fabio Alessandria het wijnhuis, met iets meer dan 16 hectare."},"Ca' di Press":{"breve":"Ca' di Press, Piëmontees voor ‘huis van de Pressenda's’, is het kleine wijnhuis van een familie uit Perno, een gehucht van Monforte d'Alba. Jarenlang verkocht het druiven en wijn; de eerste jaargang die onder eigen naam werd gebotteld, is die van 2018. De wijngaarden liggen rond de kelder: er wordt alleen met zwavel en koper behandeld en de wijnen worden niet gefilterd."},"Cascina Fontana":{"breve":"Cascina Fontana is het wijnhuis van Mario Fontana en zijn vrouw Luisa in Perno, een gehucht van Monforte d'Alba. Mario werkt sinds 1994 voor zichzelf, met de methoden die hij van zijn grootvader Saverio leerde. De zeven hectare liggen in Castiglione Falletto (Villero, Mariondino), La Morra (Giachini), Sinio en Monforte. De Barolo rijpt in grote vaten van Slavonisch eiken en in beton."},"Conterno Fantino":{"breve":"Conterno Fantino werd in 1982 in Monforte d'Alba opgericht door Claudio Conterno en Guido Fantino; nu werken hun kinderen er. Zevenentwintig hectare, waarvan zestien met Nebbiolo, met wijngaarden in Ginestra, Mosconi, Castelletto en Bussia en vier Barolo's uit één wijngaard, waaronder Ginestra Vigna del Gris. De Barolo's zijn biologisch gecertificeerd."},"Elio Sandri":{"breve":"Elio Sandri leidt zijn wijnbouwbedrijf in Perno, een gehucht van Monforte d'Alba, in het hart van het Barologebied, en gebruikt ook de naam Cascina Disa. Hij maakt Dolcetto, Barbera, Nebbiolo en Barolo DOCG. Bij STELT vindt u de Ciman, een rode wijn die op het etiket alleen de naam en de in dialect geschreven jaargang draagt."},"Enzo Boglietti":{"breve":"Enzo Boglietti vinifieert sinds 1991 in La Morra, toen de familie stopte met het verkopen van de druiven uit de wijngaarden die ze van de grootouders had geërfd. Nu werkt hij met zijn kinderen Linda en Matteo op zo'n 22 hectare, biologisch gecertificeerd sinds 2017, en maakt hij Barolo's uit Brunate, Case Nere, Fossati en Boiolo in La Morra en uit Arione in Serralunga d'Alba."},"Falletto di Bruno Giacosa":{"breve":"Bruno Giacosa, geboren in een familie van wijnhandelaren uit Neive, bottelde vanaf de jaren zestig Barolo en Barbaresco en hield daarbij de afzonderlijke wijngaarden gescheiden. In 1982 kocht hij zijn eerste wijngaard, de Falletto in Serralunga d'Alba: de wijnen uit de eigen wijngaarden dragen de naam Falletto. Sinds zijn dood, in 2018, wordt het wijnhuis in Neive geleid door zijn dochter Bruna."},"Giacomo Conterno":{"breve":"Giacomo Conterno heeft de kelder in Monforte d'Alba en de wijngaarden in Serralunga d'Alba: Francia, gekocht in 1974, Cerretta (2008) en Arione (2015). Uit de Riserva van 1920 is de Monfortino ontstaan, die alleen in geschikt geachte jaargangen wordt gemaakt. De stijl is traditioneel, met gisting in houten kuipen en jaren in grote vaten; nu leidt Roberto Conterno het wijnhuis."},"Gian Luca Colombo":{"breve":"Gian Luca Colombo is wijnboer in Roddi, in het noordelijke deel van het Barologebied; vroeger heette zijn bedrijf Segni di Langa. Hij werkt naar eigen zeggen biologisch en biodynamisch en maakt naast Barolo ook Nebbiolo d'Alba, Barbera d'Alba, Verduno Pelaverga en Langhe Pinot Nero; hij verbouwt ook eenkoorn voor zijn pasta."},"Giuseppe Mascarello":{"breve":"De familie Mascarello maakt sinds 1881 zelf wijn en heeft sinds 1919 haar kelder in Monchiero, in een oude ijskelder uit de achttiende eeuw. Mauro Mascarello, aan het roer sinds 1967, vinifieert sinds 1970 elke wijngaard apart, te beginnen met de Monprivato in Castiglione Falletto. De ongeveer 15 hectare liggen allemaal in het Barologebied; de wijnen rijpen in grote vaten van Slavonisch eiken."},"Giuseppe Rinaldi":{"breve":"Giuseppe Rinaldi is een wijnhuis in het dorp Barolo, aan de via Monforte, dat op het etiket ‘tenute proprie’ vermeldt: wijnen uit eigen wijngaarden, door de wijnboer zelf aan de bron gebotteld. Met Bartolo Mascarello en Teobaldo Cappellano hoorde Rinaldi bij de producenten die ‘de laatste der Mohikanen’ werden genoemd, vanwege hun trouw aan de traditionele Barolo."},"Livio Voghera":{"breve":"In 1974 legde Luigi Voghera het familiebedrijf in Tetti di Neive volledig toe op de wijnbouw en begon hij te bottelen; nu leidt zijn zoon Livio het. Het wijnhuis heeft 22 hectare eigen grond, uitsluitend met druivenrassen van de streek, en maakt twee Barbaresco's uit Neive, Cottà en Basarin, met traditionele vinificatie en rijping in grote vaten."},"Marco Pezzuto":{"breve":"Marco Pezzuto is een wijnboer uit de Roero, gevestigd in Vezza d'Alba, een van de gemeenten die volledig binnen het gebied van de Roero DOCG liggen. Bij STELT vindt u de Roero Arneis ‘Brighéla’ en de Langhe Nebbiolo ‘Garbín’, flessen met gekleurde zegellak en getekende etiketten, met bijen en fossielen."},"Mirafiore":{"breve":"Het merk ontstond in 1878 met graaf Emanuele Alberto Guerrieri di Mirafiore, zoon van Victor Emanuel II, die de landgoederen van Barolo en Fontanafredda samenbracht. Het merk werd in 1931 verkocht en maakt sinds 2008 weer zijn eigen Barolo's, op het landgoed Fontanafredda in Serralunga d'Alba. Het maakt vier cru-Barolo's (Lazzarito, Meriame, Parafada en Paiagallo) en is sinds 2018 biologisch gecertificeerd."},"Roagna":{"breve":"De familie Roagna maakt sinds de negentiende eeuw Barbaresco: de historische vestiging ligt in Paglieri en sinds 2010 worden de Barolo's gevinifieerd in de tweede kelder, in Pira, in Castiglione Falletto. Alfredo en zijn zoon Luca werken zonder externe adviseurs, met inheemse gisten, lange maceraties en lange rijping op vat, met wijngaarden in Barbaresco, Barolo en de Colli Tortonesi."},"Vietti":{"breve":"Vietti, aan het eind van de negentiende eeuw opgericht door Carlo Vietti in het hoogste deel van het dorp Castiglione Falletto, luidde het tijdperk van de cru's in: in 1961 bottelde Alfredo Currado de Rocche di Castiglione, in 1967 de eerste 100% Roero Arneis. Sinds 2016 is het van de familie Krause, met 75 hectare in de Langhe, de Roero, de streek van Asti en de Colli Tortonesi."},"Antinori":{"breve":"Tenuta Tignanello is het landgoed van Marchesi Antinori tussen de dalen van de Greve en de Pesa, in de Chianti Classico, in San Casciano. De wijngaard waaraan het zijn naam dankt, 77 hectare op het zuidwesten tussen 350 en 400 meter op galestro en alberese, levert sinds 1971 de Tignanello, Sangiovese aangevuld met wat Cabernet."},"Argiano":{"breve":"Argiano is een van de historische landgoederen van Montalcino, op het plateau ten zuidwesten van het dorp, bij Sant'Angelo in Colle, op ongeveer 300 meter. Villa Bellaria werd eind zestiende eeuw door de familie Pecci gebouwd; sinds 2013 is het landgoed in handen van de Braziliaan André Santos Esteves."},"Biondi Santi":{"breve":"Biondi-Santi is de Tenuta Greppo, net ten zuidoosten van Montalcino, waar Clemente Santi en zijn kleinzoon Ferruccio Biondi Santi in de negentiende eeuw een Brunello van uitsluitend Sangiovese ontwikkelden; volgens het huis is de eerste jaargang die van 1888. Op Greppo werd de kloon BBS11 geselecteerd; sinds 2017 is de meerderheid in handen van de groep EPI."},"Canalicchio di Sopra":{"breve":"Canalicchio di Sopra werd in 1962 opgericht door Primo Pacenti in het gebied van Canalicchio, ten noordoosten van Montalcino, en hoorde in 1967 bij de oprichters van het Consorzio del Brunello. Nu leiden zijn kleinkinderen, de familie Ripaccioli, het wijnhuis, met 19 hectare wijngaard, verdeeld over de klei van Canalicchio en de galestro van Montosoli."},"Castell'in Villa":{"breve":"Castell'in Villa is een versterkt dorp in het uiterste zuiden van de Chianti Classico, in Castelnuovo Berardenga, gedocumenteerd sinds 1176 en lange tijd een Sienese toren op de grens met Florence. Riccardo en Coralia Pignatelli della Leonessa kochten het in 1968 en de eerste jaargang is die van 1971; de rode wijnen rijpen lang in grote vaten en komen laat op de markt."},"Castello Tricerchi":{"breve":"Castello Tricerchi is een vijftiende-eeuws kasteel, in 1441 door de familie Tricerchi voltooid, in Altesi op de noordhelling van Montalcino. Het wordt bewoond door de familie Squarcia, hun nazaten; de 13 hectare Sangiovese Grosso liggen rond het kasteel en de wijn rijpt in de oude kerkers, in grote vaten van Slavonisch eiken."},"Castello di Ama":{"breve":"Castello di Ama is een gehucht op bijna 500 meter in de gemeente Gaiole in Chianti, dat in de jaren zeventig werd overgenomen door enkele families uit Rome. Zo'n 75 hectare wijngaard ligt in vier dalen rond het gehucht; sinds de jaren tachtig ontstaan hier de cru's uit één wijngaard, en het gehucht herbergt een parcours met hedendaagse kunst."},"Cerbaiona":{"breve":"Cerbaiona is een klein landgoed op de heuvel ten oosten van Montalcino, lange tijd van de familie van Diego Molinari. Sinds 2015 leiden Gary Rieschel en Matthew Fioretti het; sinds 2016 hebben zij de wijngaard vernieuwd met de alberello, de struikvorm die in Montalcino bijna verdwenen was, en hem uitgebreid tot ongeveer vier hectare."},"Frescobaldi":{"breve":"Tenuta Luce is het landgoed van de familie Frescobaldi in Montalcino, halverwege de jaren negentig ontstaan uit de ontmoeting tussen Vittorio Frescobaldi en Robert Mondavi, ten zuidwesten van het dorp, naast Castelgiocondo. De eerste Luce, een assemblage van Sangiovese en Merlot, is van 1993; van de 92 hectare wijngaard zijn er 11 ingeschreven voor de Brunello."},"Giuseppe Gorelli":{"breve":"Giuseppe Gorelli, voor iedereen Beppe, maakt sinds eind jaren tachtig Brunello: eerst met het familiebedrijf Due Portine, daarna bij Le Potazzine, het landgoed dat hij in 1993 met Gigliola Giannetti begon. Sinds 2018 brengt hij de wijnen onder zijn eigen naam uit, van ongeveer zes hectare oude wijngaarden, bijna allemaal op de noordhelling van Montalcino."},"Isole e Olena":{"breve":"Isole e Olena verenigt twee gehuchten op een kilometer van elkaar, in het westelijke deel van de Chianti Classico, in Barberino Tavarnelle. De familie De Marchi bracht ze in de jaren vijftig samen en Paolo De Marchi maakte er een toonaangevende naam voor Sangiovese van, met de Cepparello sinds 1980. Sinds 2022 is het landgoed van de groep EPI."},"Le Chiuse":{"breve":"Le Chiuse is het wijnhuis van Simonetta Valiani, een afstammeling van de Biondi Santi, in Valdicava op de noordhelling van Montalcino. Zo'n zeven hectare Sangiovese Grosso omringen de kelder en nog twee liggen ten zuidoosten, bij het dorp; er wordt biologisch en biodynamisch gewerkt, met inheemse gisten en grote vaten."},"Le Macchiole":{"breve":"Le Macchiole ontstond begin jaren tachtig in Bolgheri op initiatief van Eugenio Campolmi en Cinzia Merli, die het nu met haar zonen Elia en Mattia leidt. Het huis is bekend om zijn rode wijnen van één druivenras: de Messorio, 100% Merlot sinds 1994, en de Paleo, 100% Cabernet Franc sinds 2001."},"Marroneto":{"breve":"Il Marroneto is het kleine wijnhuis van Alessandro Mori, net buiten de noordelijke stadsmuur van Montalcino, naast het dertiende-eeuwse kerkje van de Madonna delle Grazie, waarnaar zijn bekendste Brunello is genoemd. De eerste wijnstokken werden in 1975 geplant; de druiven gisten spontaan in eikenhouten kuipen."},"Monteverro":{"breve":"Monteverro is het landgoed dat de Duitse ondernemer Georg Weber vanaf 2003 heeft opgebouwd aan de voet van het dorp Capalbio, in het zuidelijkste deel van de Maremma, op enkele kilometers van de Tyrreense Zee. De wijngaarden, aangeplant vanaf 2004, beslaan zo'n 35 hectare op drie heuvels tussen 30 en 80 meter; de eerste oogst is die van 2008."},"Montevertine":{"breve":"Montevertine is de boerderij in Radda in Chianti die Sergio Manetti in 1967 als buitenhuis kocht en die nu door zijn zoon Martino wordt geleid. Sinds 1977 ontstaat hier Le Pergole Torte, de eerste 100% Sangiovese van de streek; sinds 1982 komen alle wijnen buiten de appellation Chianti Classico op de markt, met uitsluitend traditionele druiven."},"Ornellaia":{"breve":"Ornellaia ontstond in 1981 in Bolgheri op initiatief van Lodovico Antinori; de eerste jaargang van de topwijn is die van 1985 en sinds 2005 is het landgoed volledig van de familie Frescobaldi. De wijngaarden liggen rond het landgoed en in Bellaria; elke jaargang krijgt een naam en, met de Vendemmia d'Artista, een kunstenaarsetiket."},"Pieve Santa Restituta - Gaja":{"breve":"Pieve Santa Restituta dankt zijn naam aan de oude romaanse parochiekerk midden op het landgoed, op de zuidwesthelling van Montalcino. Sinds 1994 is het van de familie Gaja uit Barbaresco, haar eerste aankoop buiten Piëmont; hier ontstaan de Brunello's Rennina en Sugarille en, sinds kort, een Rosso di Montalcino."},"Podere Bucine":{"breve":"Bùcine is een klein familiebedrijf langs de weg van Canalicchio, op de noordoosthelling van Montalcino, tussen 350 en 400 meter. De boerderij dateert uit de negentiende eeuw en is genoemd naar het dorp in de Valdarno waar de eerste bewoners vandaan kwamen; van de ongeveer tien hectare is anderhalve hectare wijngaard."},"Poggio San Polo":{"breve":"San Polo, vroeger Poggio San Polo, ligt in Podernovi, ten zuidoosten van Montalcino. Sinds 2007 is het in handen van Marilisa Allegrini, die er een grotendeels ondergrondse kelder heeft gebouwd, ontworpen om temperatuur en vochtigheid op natuurlijke wijze te regelen en in 2013 gecertificeerd als CasaClima Wine."},"Poggio di Sotto":{"breve":"Poggio di Sotto is het landgoed dat Piero Palmucci in 1989 oprichtte in Castelnuovo dell'Abate, op de zuidoosthelling van Montalcino, met uitzicht op de Orcia en de Monte Amiata. Sinds 2011 is het van Claudio Tipa (ColleMassari): zo'n twintig hectare biologische wijngaard tussen 190 en 440 meter, op een bezit van 48 hectare."},"Pruneto":{"breve":"Pruneto is een achttiende-eeuwse boerderij op een heuvel tussen Radda in Chianti en Volpaia. De familie Lanza kocht haar eind jaren zestig en Riccardo Lanza bottelt sinds 1981, nu samen met zijn zoon Massimiliano: iets meer dan drie hectare Sangiovese tussen 400 en 550 meter, met enkele rijen andere blauwe druiven."},"San Giusto a Rentennano":{"breve":"San Giusto a Rentennano is het landgoed van de broers en zussen Martini di Cigala, eigenaar sinds 1914, in het uiterste zuiden van de Chianti Classico aan de bovenloop van de Arbia. Het was een cisterciënzerklooster en daarna een vesting op de grens tussen Siena en Florence; nu telt het 31 hectare wijngaard en rijpen de wijnen in de ondergrondse kelders van het kasteel."},"Sesti":{"breve":"Sesti is het Castello di Argiano, een middeleeuws dorp op de zuidhelling van Montalcino dat de astronoom Giuseppe Maria Sesti in 1975 als ruïne kocht met zijn vrouw Sarah. De wijngaarden dateren van 1991; nu zorgt dochter Elisa voor de 13 hectare wijngaard van een bezit van 102 hectare, bewerkt volgens de maankalender."},"Stella Di Campalto":{"breve":"Stella di Campalto beheert sinds 1992 de Podere San Giuseppe, onder Castelnuovo dell'Abate, waar de heuvel van Montalcino afdaalt naar de Val d'Orcia: een boerderij die een halve eeuw verlaten was en sinds 2002 biodynamisch wordt bewerkt. De eerste Brunello is van 2004; in 2016 werd de jaargang verdeeld over meerdere Brunello's."},"Talenti":{"breve":"Talenti ontstond uit de boerderij Pian di Conte, bij Sant'Angelo in Colle, op de zuidhelling van Montalcino, die Pierluigi Talenti, in de jaren vijftig uit de Romagna gekomen, in 1980 kocht. Pierluigi wijdde zich aan onderzoek naar Sangioveseklonen; sinds 1999 zet zijn kleinzoon Riccardo dat voort."},"Tenuta Argentiera":{"breve":"Argentiera is het landgoed in het uiterste zuiden van Castagneto Carducci, in het gebied van Bolgheri, in 1999 ontstaan uit een project van de broers Fratini met Piero Antinori en nu van de Oostenrijkse ondernemer Stanislaus Turnauer. Van de 153 hectare is 85 hectare wijngaard, in vier verschillende delen, als een amfitheater naar de zee gericht."},"Tenuta San Guido":{"breve":"Tenuta San Guido is het grote landgoed van de familie Incisa della Rocchetta tussen Bolgheri en de zee, langs de Viale dei Cipressi. Hier plantte markies Mario in 1944 in Castiglioncello de eerste Cabernet van de Sassicaia, die tot 1967 een wijn voor eigen gebruik van de familie bleef; sinds 2013 heeft de Sassicaia een eigen appellation, Bolgheri Sassicaia."},"Tenuta di Carleone":{"breve":"Tenuta di Carleone is het project van de familie van de Oostenrijkse ondernemer Karl Egger in Radda in Chianti, rond het middeleeuwse gehucht Castiglioni, vroeger van de monniken van Badia a Coltibuono. Sinds 2012 maakt Sean O'Callaghan, vennoot in het bedrijf, de wijn, van ongeveer twintig hectare wijngaard tussen 450 en 750 meter."},"Tenuta di Valgiano":{"breve":"Tenuta di Valgiano is een vijftiende-eeuwse villa op de heuvels ten noordoosten van Lucca, in Capannori, sinds 1994 van de familie Petrini Avogadro di Collobiano. De wijngaarden worden sinds 2002 biodynamisch bewerkt; de rode wijn die de naam van het landgoed draagt, komt van een plateau van ongeveer acht hectare op kalkhoudende mergel en zandsteen."}}}