Selosse proeven: Millésime 2009 en 2010, Rosé en Lieux-Dits

Om Selosse te proeven, kunt u het best beginnen bij de gedachte waarop zijn hele werk berust: Champagne behandeld als wijn, als uitdrukking van een specifieke plek. Het domaine Jacques Selosse is gevestigd in Avize, in de Côte des Blancs, en de methode begrijpt u het best met een glas in de hand. Deze proeverij vergelijkt twee jaargangen die dicht bij elkaar liggen, de Millésime 2009 en de Millésime 2010, en gaat vervolgens verder met de Rosé en de Lieux-Dits, met enkele aanwijzingen voor het serveren.

Maakt deel uit van de proefweek van STELT: elke dag een ontdekking in het glas. De tweede dag stond in het teken van een proeverij van Champagne van vignerons; vandaag gaat het naar Avize, naar een van de producenten die de manier waarop we over Champagne denken hebben veranderd.

Avize, Anselme en Guillaume Selosse

Het domaine werd opgericht door Jacques Selosse, de vader van Anselme. Anselme trad in 1974 toe tot het bedrijf, na zijn studie biologie en oenologie in Beaune, en nam er in 1980 de leiding over. Hij verlaagt de opbrengsten, schakelt over op biologische wijnbouw en oogst bij volledige rijpheid, ervan overtuigd dat een Champagne niet alleen op zuren mag steunen.

De wijngaarden bestaan grotendeels uit Chardonnay, in de grands crus van Avize, Cramant en Oger, op het krijt van de Côte des Blancs, met enkele percelen Pinot Noir in andere dorpen in de Champagne. De productie blijft rond de zestigduizend flessen per jaar. Sinds het einde van de jaren tien staat de zoon Guillaume aan het roer; hij werkte al naast zijn vader. Anselme vertelt dat hij alleen ingrijpt wanneer Guillaume hem daarom vraagt. Het domaine verbouwt en vinifieert uitsluitend eigen druiven: dat is het model van Champagne van vignerons.

Hout, zuurstof en solera

In de kelder begint alles bij het vat. De basiswijnen gisten met inheemse gisten op hout, vooral in Bourgondische vaten van 228 liter, en blijven daar ongeveer een jaar op de fijne lie. Er zijn weinig nieuwe vaten: het hout dient vooral om het contact met zuurstof te beheersen. Daarom wordt de stijl van het huis vaak oxidatief genoemd, een woord dat hier een bewuste keuze beschrijft, geen ongeluk. Zo ontstaan krachtige Champagnes die je meteen herkent.

Vanuit Spanje, en met name vanuit de sherry uit Jerez, bracht Anselme de solera naar Champagne: het systeem van gefaseerde rijping waarbij oogstjaren worden gemengd. Om het systeem in te voeren, moest hij zes jaar overleggen met de brancheorganisatie van Champagne. In 1986 begon hij ermee, met wijn van twee percelen in Avize. Elk jaar tapt hij 22 procent af voor het bottelen en vult hij het vat weer aan met nieuwe wijn. Volgens hetzelfde principe, in een minder systematische vorm die de eeuwigdurende reserve wordt genoemd, worden de Lieux-Dits gemaakt. De dosage is laag en volgt geen vaste formule: die wordt bepaald door te proeven. De rijping op de lie duurt vele jaren.

Millésime 2009 en Millésime 2010: twee dicht bij elkaar liggende oogstjaren

De Millésime is de enige wijn van het domaine met het oogstjaar op het etiket en wordt alleen gemaakt in jaren die de Selosse geschikt achten. Wat een millésimé in het algemeen onderscheidt van een non-millésimé hebben we verteld bij Champagne vintage of non-vintage. Hier is de vergelijking specifieker: zet de Millésime 2009 en de Millésime 2010 naast elkaar: dezelfde producent en dezelfde kelder, twee verschillende seizoenen.

Op papier lijken de twee oogstjaren niet op elkaar. In 2009 was de bloei lang en moeizaam, vooral in de Côte des Blancs, maar augustus was warm en droog: gezonde, rijpe druiven met een zuurgraad rond het gemiddelde. 2010 verliep ingewikkelder. Halverwege augustus viel in twee dagen de regen van twee maanden; botrytis trof vooral de Pinot, terwijl de Chardonnay beter standhield, en maar weinig huizen verklaarden het oogstjaar. Om de oogstjaren van Champagne van 1945 tot 2024 in perspectief te plaatsen, is er de Oogstjaren-gids van STELT.

In het glas wordt de vraag hoeveel je nog van het oogstjaar proeft. Anselme Selosse stelt dat terroirwijnen na vijftien of twintig jaar uiteindelijk op hetzelfde punt uitkomen. De 2009 is inmiddels zeventien jaar na de oogst en de 2010 zestien: de vergelijking valt precies binnen dat tijdsvenster. Schenk de twee wijnen bij voorkeur tegelijk in, in dezelfde glazen en op dezelfde temperatuur, en proef ze meerdere keren na elkaar. Let op de kleur en de mate van ontwikkeling, de fijnheid van de mousse, de balans tussen spanning en breedte, de zilte smaak die Anselme in verband brengt met de lange rijping, en de afdronk. En op de manier waarop elke wijn in de loop van de avond verandert door contact met de lucht. Staat de datum van dégorgement op het etiket, noteer die dan naast het oogstjaar: dat helpt de verschillen te duiden.

De Rosé en de Lieux-Dits

De Rosé van Jacques Selosse is gebaseerd op Chardonnay uit Avize, waaraan een klein deel Pinot Noir uit Ambonnay, op de Montagne de Reims, wordt toegevoegd. Het draagt geen jaartal, omdat het uit meerdere oogsten ontstaat, zoals alle wijnen van het domaine behalve de Millésime. De fles in de catalogus is in 2022 gedegorgeerd; iets om rekening mee te houden bij het proeven. Tijdens het proeven is het de moeite waard om u af te vragen wat dat kleine aandeel Pinot Noir toevoegt aan de Chardonnay: zeker aan de kleur, maar vooral aan de structuur en de grip in de mond.

De Lieux-Dits verleggen de vergelijking van het jaar naar de plek. Het zijn zes wijnen van één enkele wijngaard, elk met de naam van de eigen lieu-dit: drie van Chardonnay in de Côte des Blancs, in Avize, Cramant en Le Mesnil-sur-Oger, en drie waarin Pinot Noir de hoofdrol speelt, in Aÿ, Mareuil-sur-Aÿ en Ambonnay. Elk combineert de wijn van één oogst met een perpetuele reserve van dezelfde wijngaard, zodat vooral de plek spreekt. Het is de keerzijde van de twee Millésime: daar verandert het jaar, hier verandert de wijngaard, terwijl het huis hetzelfde blijft. Wie een avond rond dit thema wil organiseren, vindt in de catalogus de Lieux-Dits Collection.

Hoe u Selosse serveert: glas, temperatuur en lucht

De basisregels vindt u in onze gids over hoe u millésimé Champagne serveert. Bij Selosse zijn sommige regels belangrijker. Om te beginnen het glas: als u Champagne als wijn behandelt, past een ruim glas voor witte wijn er beter bij dan een flûte. De temperatuur mag niet te laag zijn: blijf liever aan de hoge kant van de aanbevolen temperaturen voor millésimés.

Dan de lucht. Deze wijnen winnen aan karakter door zuurstof: u kunt ze het beste iets van tevoren openen, beetje bij beetje inschenken en na enige tijd opnieuw uit hetzelfde glas proeven om de ontwikkeling te volgen. Bij de vergelijking tussen de twee Millésime maakt die ontwikkeling deel uit van de proeverij. De Rosé kan een eigen moment krijgen, vóór of na de millésimés; voor de Lieux-Dits is een aparte avond passend.

De flessen uit deze selectie maken deel uit van het assortiment Champagne om te verzamelen van STELT. In de wijnwinkel in Lucca, aan Via Borgo Giannotti, organiseren we proeverijen, themabijeenkomsten en privé-ervaringen voor kleine groepen liefhebbers en verzamelaars.