De classificatie van 1855 van de Médoc
Eenenzestig châteaux met rode wijn, vijf rangen, een lijst die sinds 1855 vrijwel onveranderd is: hoe u haar op het etiket leest en gebruikt om een fles te kiezen.
- Jaar
- 1855
- Châteaux
- 61
- Rangen
- 5
- Zone
- Médoc
- Waar
- 60 in de Médoc, Haut-Brion in de Graves
- Wijzigingen
- Cantemerle (1855) en Mouton (1973)
Op veel etiketten uit Bordeaux staat “Grand Cru Classé en 1855”. Het is het teken van een lijst die meer dan 170 jaar geleden ontstond en nog altijd wordt gebruikt door wie wijn koopt: 61 châteaux met rode wijn, verdeeld over vijf rangen. Hier leest u in eenvoudige woorden wie de lijst opstelde, hoe ze werkt en hoe u haar gebruikt om een fles te kiezen.
Wie de lijst opstelde, wanneer en waarom
In 1855 vond in Parijs, op initiatief van Napoleon III, de Wereldtentoonstelling plaats, en Bordeaux moest er zijn wijnen presenteren. Op 5 april vroeg de Kamer van Koophandel van de stad aan de vereniging van courtiers, de makelaars die bemiddelen tussen de châteaux en de handelaren, een lijst van de crus classés met rode wijn uit de Gironde, verdeeld in vijf categorieën. De lijst was op 18 april klaar.
De courtiers organiseerden geen proeverij. Ze gebruikten wat ze het best kenden: de reputatie van elk château en de prijzen die zijn wijnen in eerdere jaargangen hadden opgebracht. Hoe meer er voor een wijn werd betaald, hoe hoger hij op de lijst kwam.
Vijf rangen, een lijst die vrijwel stilstaat
De 61 châteaux zijn allemaal Grands Crus Classés en zijn als volgt verdeeld:
- Premiers Crus (eerste crus): 5
- Deuxièmes Crus (tweede crus): 14
- Troisièmes Crus (derde crus): 14
- Quatrièmes Crus (vierde crus): 10
- Cinquièmes Crus (vijfde crus): 18
De rang zegt waar een château in 1855 stond, niet wat elke fles ervan waard is. Een Cinquième Cru is geen vijfderangswijn: het blijft een van de 61 rode wijnen op de lijst.
In meer dan 170 jaar is de lijst maar twee keer gewijzigd. Op 16 september 1855 werd Château Cantemerle toegevoegd aan de Cinquièmes Crus. In juni 1973 promoveerde Château Mouton Rothschild van Deuxième naar Premier Cru, bij een decreet dat was ondertekend door Jacques Chirac, toen minister van Landbouw. Herzieningen zijn er niet: anders dan bij de classificatie van Saint-Émilion beoordeelt niemand de châteaux opnieuw. De markt oordeelt intussen per jaargang, en de prijzen van vandaag volgen niet altijd de rangen van 1855.
De vijf Premiers en waar de 61 liggen
Er zijn vijf Premiers Grands Crus Classés: Lafite Rothschild, Latour en Mouton Rothschild in Pauillac, Château Margaux in Margaux en Haut-Brion in Pessac. Haut-Brion is de enige op de lijst die niet in de Médoc ligt: het ligt in de Graves, tegenwoordig in de appellation Pessac-Léognan. De andere 60 châteaux liggen allemaal in de Médoc, langs het estuarium van de Gironde. Per appellation zijn ze zo verdeeld:
- Margaux: 21, meer dan in elke andere appellation
- Pauillac: 18, met drie van de vijf Premiers
- Saint-Julien: 11
- Saint-Estèphe: 5
- Haut-Médoc: 5
- Pessac-Léognan: 1, Haut-Brion
In datzelfde jaar 1855 klasseerden de courtiers ook de zoete witte wijnen: dat is de classificatie van Sauternes en Barsac.
Wat het etiket zegt, en wat niet
Op het etiket staat meestal “Grand Cru Classé en 1855”, soms met de rang erbij, zoals “Premier Grand Cru Classé”. Omdat de lijst niet verandert, is de rang op een oude fles dezelfde als op een recente; de enige uitzondering is Mouton Rothschild, tot 1973 een Deuxième Cru. Er zijn wel drie dingen die de classificatie niet zegt:
- Ze klasseert geen wijngaard. In 1855 werden de châteaux geklasseerd, niet de percelen. Sindsdien hebben veel châteaux grond bijgekocht binnen dezelfde appellation: Mouton Rothschild bijvoorbeeld ging van 55 naar meer dan 80 hectare. De rang volgt het château.
- Ze geldt niet voor tweede wijnen. Les Forts de Latour of Le Petit Mouton komen van dezelfde landgoederen, maar de rang hoort bij de grand vin, de wijn die de naam van het château draagt.
- Ze geldt niet voor witte wijnen. De lijst betreft de rode wijnen. De witte wijnen die sommige crus classés maken, zoals die van Cos d'Estournel, worden uitgebracht onder een ruimere appellation, meestal Bordeaux, en zonder rang.
De lijst gebruiken om een fles te kiezen
De rang vertelt over de historische reputatie van een château; de jaargang vertelt hoe dat jaar is verlopen. Het loont om ze samen te bekijken, te beginnen bij de appellation die u bevalt: elke appellation heeft een eigen pagina, met bodems en druivenrassen. In het overzicht hieronder staat bij elke fles de jaargang: dat is het eerste gegeven om naast de rang te lezen.
De crus classés van de Médoc zijn gemaakt om te rijpen. Jong zijn de tannines van de Cabernet Sauvignon vaak strak; met de jaren worden ze zachter en komen er complexere aroma's, zoals leer, tabak en bosgrond. Meestal is minstens een jaar of tien na de oogst nodig, en krachtige jaargangen vragen meer tijd. Lichtere jaargangen rijpen sneller: zo kunt u een cru classé drinken die al op dronk is. Kijk bij oude flessen naar het niveau van de wijn in de hals en naar de staat van de kurk, zet ze een paar uur rechtop voordat u ze opent en schenk rustig in, want rijpe rode wijnen hebben depot.
De crus classés van 1855 bij STELT
Dit zijn de in 1855 geklasseerde châteaux die een eigen pagina op onze site hebben:
- Premiers: Château Latour en Château Mouton Rothschild, in Pauillac
- Deuxièmes: Lascombes (Margaux); Léoville Las Cases en Léoville Barton (Saint-Julien); Cos d'Estournel en Montrose (Saint-Estèphe)
- Troisièmes: Palmer, Giscours, Boyd-Cantenac en Cantenac Brown (Margaux); Lagrange (Saint-Julien); Calon Ségur (Saint-Estèphe); La Lagune (Haut-Médoc)
- Quatrièmes: Beychevelle (Saint-Julien)
- Cinquièmes: Lynch-Moussas (Pauillac) en Belgrave (Haut-Médoc)
Hieronder vindt u de flessen van de crus classés van 1855 die bij STELT verkrijgbaar zijn; op de kaart van Bordeaux ziet u waar elk ervan vandaan komt.
Châteaux
Premiers Grands Crus Classés · 5
Deuxièmes Crus · 14
Troisièmes Crus · 14
Quatrièmes Crus · 10
Cinquièmes Crus · 18
Credits en bronnen. Foto: MaT-WiKi1 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons. Kaart: IGN (RGE ALTI®, BD TOPO®), INAO · Licence Ouverte 2.0. Châteaux: Open Wine Atlas (CC BY 4.0) · © OpenStreetMap (ODbL).